کشف راز ناتوانی کروکودیل‌ها در پرواز؛ ردپای نیای خون‌گرم در تکامل خزندگان

یافته‌های جدید دانشمندان راز ناتوانی کروکودیل‌ها در پرواز و تفاوت بنیادین آن‌ها با نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده‌شان، یعنی پرندگان را در تحولات متابولیکی میلیون‌ها سال پیش آشکار کرد.

ریشه مشترک در شاه‌سوسمارسانان

نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده کروکودیل‌ها و الیگاتورها، پرندگان هستند. هر دو گروه به رده شاه‌سوسمارسانان تعلق دارند که حدود ۲۵۰ میلیون سال پیش، در اوایل دوره تریاس پدیدار شدند. این رده به دو شاخه اصلی تقسیم شد: شاخه‌ای که به سوسمارنماها و سپس کروکودیل‌ها انجامید و شاخه‌ای دیگر که خاستگاه دایناسورها و پرندگان شد.

تفاوت بنیادین در متابولیسم و سوخت‌وساز

کروکودیل‌ها جانورانی خون‌سرد با سرعت سوخت‌وساز پایین هستند و دمای بدنشان توسط محیط تعیین می‌شود. در مقابل، پرندگان خون‌گرم دارای متابولیسم بالایی هستند که انرژی لازم برای پرواز پایدار و تنظیم دمای بدن را فراهم می‌سازد. همین تفاوت فیزیولوژیکی حتی در صورت داشتن بال، مانع پرواز کروکودیل‌ها می‌شد.

شواهد کالبدی؛ معمای قلب چهارحفره‌ای

برخلاف تصورات گذشته که جانوران خون‌گرم را تکامل‌یافته از نیاکان خون‌سرد می‌دانستند، شواهد جدید نشان می‌دهد نیای مشترک این دو گروه خون‌گرم بوده است:

• قلب چهارحفره‌ای: ساختاری که تنها در پرندگان و پستانداران برای جداسازی خون پرفشار و کم‌فشار وجود دارد، در کروکودیل‌ها نیز دیده می‌شود.
• شواهد فسیلی استخوان‌ها: بررسی کانال‌های عبور رگ‌های خونی در استخوان‌های فسیلی ۸۱ گونه نشان داد اجداد باستانی کروکودیل‌ها تا حدود ۶۶ میلیون سال پیش متابولیسم بالایی داشته‌اند.

چرا کروکودیل‌ها خون‌سرد شدند؟

اجداد اولیه کروکودیل‌ها موجوداتی خشکی‌زی، فعال و خون‌گرم بودند که روی دو پا حرکت می‌کردند. با گذشت زمان و روی آوردن به شیوه زندگی به عنوان شکارچیان کمین‌گر در آب، متابولیسم آن‌ها کاهش یافت تا بتوانند مدت طولانی‌تری نفس خود را زیر آب حبس کنند.

این تغییر سوخت‌وساز نقشی حیاتی در بقای کروکودیل‌ها در برابر حادثه انقراض بزرگ دوره کرتاسه ایفا کرد؛ چرا که توانایی تحمل گرسنگی طولانی‌مدت به لطف متابولیسم پایین، بقای آن‌ها را پس از برخورد سیارک امکان‌پذیر ساخت.