گسترش آلودگی نفتی در سواحل قشم و هنگام؛ تهدید زیستگاه لاک‌پشت‌ها و جنگل‌های حرا

آلودگی گسترده نفتی با منشأ دریایی، بخش‌های مهمی از سواحل جنوبی جزیره قشم و شمال شرق جزیره هنگام را درگیر کرده و زیستگاه‌های حساس محیط‌زیستی از جمله زیستگاه تخم‌گذاری لاک‌پشت‌ها و جنگل‌های حرا را با تهدید جدی مواجه ساخته است.

ابعاد و گستره آلودگی نفتی در سواحل جنوبی

بر اساس بررسی‌های میدانی انجام‌شده، در مجموع حدود ۳.۲ هکتار از نوار ساحلی منطقه با ورود مواد نفتی دچار آلودگی شده است. این آلودگی در بخش‌های مختلف به شرح زیر گزارش شده است:

• سواحل سوزا: درگیری حدود ۹۵۰ متر از خط ساحلی
• منطقه نقاشه: آلودگی حدود ۷۰۰ متر از ساحل و درختان حرا
• سواحل شیب‌دراز: آلودگی حدود ۷۰۰ متر از نوار ساحلی

در برخی مناطق ساحلی، نفت تا عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متری بستر نفوذ کرده که این مسئله، عملیات پاکسازی را نیازمند فرآیندهای تکمیلی و زمان‌بر کرده است.

عملیات پاکسازی و اعزام شناور تخصصی

عملیات مقابله با لکه‌های نفتی در دریا و خشکی با همکاری سازمان بنادر و دریانوردی، محیط زیست، سازمان منطقه آزاد قشم و جوامع محلی آغاز شده است. اقدامات انجام‌شده شامل موارد زیر است:

1. استفاده از پدهای جاذب و مواد خنثی‌کننده در آب‌های ساحلی برای کاهش تراکم نفت
2. جمع‌آوری لایه‌های آلوده سطحی توسط ماشین‌آلات و پاکسازی دستی ساحل
3. انتقال مواد جمع‌آوری‌شده به سایت مدیریت پسماند قشم جهت امحای اصولی

با اعزام شناور تخصصی «دریاپاک» از بوشهر به سمت قشم که مجهز به بازوهای جمع‌آوری نفت و مخازن ویژه است، سرعت پاکسازی لکه‌های شناور در دریا افزایش خواهد یافت.

تهدید زیستگاه تخم‌گذاری لاک‌پشت‌ها و جنگل‌های حرا

پاکسازی ساحل شیب‌دراز به دلیل قرارگیری در آستانه فصل تخم‌گذاری لاک‌پشت‌ها در اولویت قرار دارد. کارشناسان محیط زیست پایش شبانه‌روزی منطقه را در دستور کار دارند تا در صورت مشاهده لاک‌پشت‌های آلوده، اقدامات امدادی، شست‌وشو و انتقال آن‌ها به آب‌های سالم انجام گیرد. همچنین بخش‌هایی از پوشش حرا در منطقه نقاشه نیز تحت عملیات پاکسازی قرار دارد.

بررسی منشأ آلودگی نفتی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که منشأ آلودگی درون تأسیسات داخلی نبوده و مواد نفتی از سمت دریا و محدوده تردد شناورها و نفتکش‌ها در تنگه هرمز به سوی سواحل هدایت شده است. فرآیندهای تولید، انتقال و بارگیری نفت در پایانه‌های کشور تحت نظارت و کنترل مستمر قرار داشته و ارتباط این لکه‌ها با تأسیسات نفتی جزیره رد شده است.