مأموریت حساس اتحادیه آفریقا در سودان برای برقراری آتش‌بس و پایان جنگ داخلی

هیئتی از اتحادیه آفریقا در سفری دوروزه وارد سودان شد تا تلاش‌ها برای دستیابی به آتش‌بس، تسهیل دسترسی به کمک‌های بشردوستانه و احیای فرایند سیاسی را در کشوری که سه سال درگیر جنگ داخلی ویرانگر بوده است، به جریان بیندازد.

میدان نبرد و بن‌بست پیچیده نظامی

این سفر دیپلماتیک در شرایطی پیچیده و شکننده صورت می‌گیرد. نیروهای مسلح سودان توانسته‌اند بخش‌های وسیعی از خارطوم، پایتخت این کشور را بازپس گیرند؛ در حالی که نیروهای پشتیبانی سریع همچنان کنترل بخش‌های عمده‌ای از دارفور در غرب کشور را در اختیار دارند. منطقه کوردوفان نیز که پیونددهنده مناطق مرکزی، غربی و جنوبی سودان است، به کانون تازه درگیری‌ها تبدیل شده است.

پیشروی‌های ارتش موازنه نظامی را تغییر داده است، اما هیچ‌یک از طرفین نتوانسته‌اند به پیروزی قاطع دست یابند؛ امری که باعث ادامه جنگ و تمایل ناکافی طرف‌ها برای امتیازدهی شده است.

اهمیت استراتژیک منطقه کوردوفان

کنترل منطقه کوردوفان به دلیل تأثیر مستقیم بر خطوط تدارکاتی ارتش سودان با غرب کشور و نیز جابه‌جایی تجهیزات و نیروهای پشتیبانی سریع میان دارفور و سایر مناطق، نقشی کلیدی در تحولات میدانی ایفا می‌کند.

اهداف و محورهای مأموریت اتحادیه آفریقا

شورای صلح و امنیت اتحادیه آفریقا چند اولویت اصلی را در تعامل با طرف‌های درگیر دنبال می‌کند:

• برقراری آتش‌بس فوری و فراگیر: توقف خصومت‌ها برای جلوگیری از تلفات انسانی بیشتر
• تسهیل کمک‌رسانی بشردوستانه: بازگشایی مسیرهای امن برای امدادرسانی به میلیون‌ها غیرنظامی
• احیای فرایند سیاسی: تضمین یک انتقال سیاسی پایدار با مشارکت جامعه مدنی فراتر از توافق میان دو گروه مسلح

چالش‌ها و موانع پیش‌روی میانجی‌گری

مذاکرات و ابتکارهای دیپلماتیک متعدد قبلی، از جمله بیانیه‌های صلح در جده عربستان در مه ۲۰۲۳، به دلیل اصرار طرفین بر کسب امتیازهای میدانی به نتیجه نرسیده‌اند. تحلیل‌گران معتقدند اتحادیه آفریقا فاقد اهرم‌های فشاری نظیر نیروی نظامی مستقر یا ابزارهای تحریمی و مالی قوی برای وادار ساختن طرف‌ها به پایان درگیری‌هاست.

موفقیت این مأموریت بستگی به تبدیل بن‌بست نظامی موجود به یک تحرک دیپلماتیک پایدار پیش از تثبیت تجزیه عملی خاک سودان خواهد داشت.