طبقاتی‌شدن برق و هزینه‌های گزاف فرار از خاموشی در پایتخت

هم‌زمان با گسترش قطعی‌های مکرر برق، نابرابری اقتصادی جلوه تازه‌ای در دسترسی به انرژی پیوسته یافته و بازار سیستم‌های برق اضطراری از مینی‌یوپی‌اس‌ها تا تجهیزات چند صد میلیون تومانی را به‌شدت پررونق کرده است.

پارادوکس انرژی؛ برق یارانه‌ای و پایداری گران‌قیمت

اگرچه بهای انرژی مصرفی برای نزدیک به ۷۵ درصد مشترکان ماهانه رقمی معادل ۷۰ تا ۹۰ هزار تومان بوده و هر کیلووات‌ساعت با نرخ تقریبی ۸۰۰ تومان (در برابر بهای تمام‌شده ۱۹۰۰ تومانی) عرضه می‌شود، اما هزینه‌های فرار از بی‌برقی معادله را دگرگون کرده است. با حداقل دستمزد ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومانی، تهیه تجهیزات ذخیره انرژی بار مالی سنگینی به خانوارها تحمیل می‌کند.

نردبان هزینه‌های تأمین برق پشتیبان

بررسی‌های بازار نشان می‌دهد که دامنه قیمت تجهیزات متناسب با میزان نیاز و بار مصرفی به‌شکل زیر تقسیم‌بندی می‌شود:

شکاف مصرف و فشار مضاعف بر شبکه پایتخت

پیک مصرف برق در استان تهران با ثبت رقم ۱۲ هزار و ۷۵۰ مگاوات به مرز بحرانی رسیده است؛ در حالی که ظرفیت تولید درون‌استانی تنها حدود هفت تا هشت هزار مگاوات بوده و وابستگی شدیدی به شبکه سراسری وجود دارد. از سوی دیگر، آمارها نشان می‌دهد تنها ۱۶.۵ درصد از مشترکان پرمصرف، حدود ۴۰ درصد از کل برق بخش خانگی پایتخت را به خود اختصاص داده‌اند.

افزایش ناگهانی تقاضا برای باتری‌های لیتیومی بدون سیستم‌های مدیریت هوشمند (BMS) و استانداردهای حفاظتی، خطرات ایمنی جدی در فضاهای مسکونی به همراه دارد.

تغییر رفتار جامعه؛ جهش تقاضا خارج از شبکه سراسری

آمارهای جست‌وجوی اینترنتی حاکی از دگرگونی بنیادین در الگوی رفتاری مصرف‌کنندگان است:

• رشد ۳۷ برابری جست‌وجوی عبارت موتور برق در ایام اوج تقاضا
• افزایش ۳۷.۵ برابری تقاضا برای پاوربانک‌های خورشیدی
• رشد ۲۳ برابری جست‌وجوی پنل‌های خورشیدی و ۱۲ برابری اینورترها
• سفارش‌های کلان چند ده و چند صد میلیاردی از سوی بانک‌ها و مراکز داده برای تداوم زیرساخت‌ها

با تداوم ناترازی انرژی، مصون ماندن از خاموشی به نوعی امتیاز اقتصادی بدل شده است؛ فرآیندی که در آن هزینه قطعی برق روی قبوض ثبت نمی‌شود، اما در قالب هزینه‌های سنگین تجهیزات پشتیبان یا خسارت‌های ناشی از تعطیلی کسب‌وکارها پرداخت می‌گردد.