روابط روسیه و سوریه؛ توافق مسکو و دمشق بر سر بازتعریف پایگاه‌های نظامی طرطوس و حمیمیم

روابط روسیه و سوریه با امضای توافقی تازه میان مسکو و دولت جدید دمشق به رهبری احمد الشرع، وارد مرحله‌ای نوین از بازتعریف ساختار حضور نظامی و همکاری‌های اقتصادی شد.

بازتعریف حضور نظامی روسیه در پایگاه‌های ساحلی

بر اساس تفاهم صورت‌گرفته پس از ۱۸ ماه مذاکرات فشرده، حاکمیت دمشق بر بخش‌های غیرنظامی بندر راهبردی طرطوس و پایگاه هوایی حمیمیم احیا می‌شود. طبق این چارچوب، بخش‌های نظامی این دو مقر کلیدی ظرف مدت سه ماه به مراکزی برای آموزش‌های مشترک نظامی تبدیل خواهند شد.

نشانه‌های اجرایی شدن این تصمیم در روزهای اخیر با تخلیه تجهیزات نظامی مسکو از اسکله‌های تجاری و تحویل محموله‌های سیمان و غلات توسط نیروهای سوری نمایان شده است. با این حال، تحلیل‌گران معتقدند مسکو همچنان بخشی از ظرفیت‌های پشتیبانی لجستیکی خود را برای دسترسی به دریای مدیترانه و عملیات‌های فرامنطقه‌ای در آفریقا حفظ خواهد کرد.

اهرم‌های اقتصادی مسکو در دوران بازسازی سوریه

با وجود تغییر موازنه سیاسی در دمشق، روابط روسیه و سوریه در ابعاد اقتصادی همچنان پیوستگی خود را حفظ کرده است. پس از تحولات سیاسی اخیر، صادرات نفت خام روسیه به سوریه رشدی ۷۵ درصدی را تجربه کرد و به رقم تقریبی ۶۰ هزار بشکه در روز رسید تا نیازهای اساسی این کشور را تامین کند.

• تامین انرژی: وابستگی موقت دمشق به واردات سوخت و غلات از روسیه
• زیرساخت‌ها: نیاز به قطعات یدکی و خدمات فنی با استانداردهای روسی
• طرح‌های لجستیکی: برنامه‌ریزی برای ایجاد هاب توزیع کالا در بندر طرطوس

با این حال، توانمندی مسکو برای سرمایه‌گذاری گسترده در پروژه‌های بازسازی زیربنایی به دلیل فشارهای ناشی از تحریم‌های بین‌المللی با محدودیت‌های ساختاری روبه‌رو است.

راهبرد موازنه دیپلماتیک دمشق میان شرق و غرب

دولت جدید سوریه هم‌زمان با مدیریت مناسبات با مسکو، در تلاش است تا با متنوع‌سازی شرکای بین‌المللی، نام خود را از فهرست حامیان تروریسم خارج سازد. در همین راستا، مذاکراتی با طرف‌های غربی و منطقه‌ای برای جذب سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی و احیای تولید داخلی نفت آغاز شده است.

همکاری با مسکو نقشی موقت برای عبور از دوره گذار دارد و هم‌زمان با گشایش گزینه‌های بین‌المللی جدید، سطح این اتکا کاهش خواهد یافت.

در نهایت، آینده مناسبات دو کشور بر پایه منافع متقابل و واقعیت‌های ژئوپلیتیکی جدید شکل می‌گیرد؛ جایی که دمشق در پی بازپس‌گیری کامل حاکمیت ملی و روسیه به دنبال حفظ حداقل‌های نفوذ راهبردی خود در سواحل شرقی مدیترانه است.