آتش‌سوزی‌های میانکاله؛ خاکستر شدن ۵۳۶ هکتار زیستگاه در ۱۲ حریق مشکوک

آتش‌سوزی‌های میانکاله در هفته‌های گذشته به یکی از جدی‌ترین بحران‌های زیست‌محیطی شمال کشور تبدیل شد و طی کمتر از سه هفته، بخش‌های گسترده‌ای از این زیستگاه ارزشمند را به خاکستر نشاند.

ابعاد و گستره آتش‌سوزی‌های میانکاله

بر اساس تحلیل‌های میدانی و تصاویر ماهواره‌ای، در فاصله ۲۶ تیر تا ۱۲ مردادماه، ۱۲ فقره حریق پیاپی در این ذخیره‌گاه بین‌المللی رخ داد. برآوردها نشان می‌دهد که مجموعاً حدود ۵۳۶ هکتار از اراضی حساس این پناهگاه حیات‌وحش طعمه حریق شده است.

بررسی‌های جغرافیایی حاکی از آن است که بخش عمده این حوادث در قسمت غربی پناهگاه متمرکز بوده و موارد محدودی نیز در خط ساحلی و جزیره آشوراده رخ داده است. این تمرکز مکانی زنگ خطری جدی درباره الگوهای احتمالی شکل‌گیری آتش در نقاط پرخطر به شمار می‌رود.

پیگیری فرضیه عمدی بودن و خسارات اکولوژیک

ارزیابی‌های کارشناسی و شواهد موجود، احتمال عمدی بودن منشأ این آتش‌افروزی‌ها را تقویت کرده است. مراجع قضایی و انتظامی بررسی‌های همه‌جانبه‌ای را برای شناسایی مسببان احتمالی و برخورد بازدارنده با عوامل این تخریب‌های گسترده در دستور کار دارند.

تکرار حریق در زیستگاهی حساس حتی در صورت عدم ثبت تلفات مستقیم جانوری، تعادل اکولوژیک و توان بازسازی طبیعی منطقه را تضعیف می‌کند.

اگرچه گزارشی از تلفات مستقیم پستانداران و پرندگان ثبت نشده، اما تخریب پوشش متراکم تمشک، سازیل و علفزارها تأثیرات منفی بلندمدتی بر زنجیره غذایی و امنیت پناهگاهی حیات‌وحش بر جای می‌گذارد.

ضرورت ارتقای پایش هوشمند و پاسخ سریع

عملیات مهار این حوادث با همکاری مشترک نیروهای امدادی، ماشین‌آلات نیروگاه مجاور، بندر امیرآباد و شرکت نفت به سرانجام رسید. با این وجود، کارشناسان معتقدند سرعت کشف حریق در دقایق ابتدایی نقشی حیاتی در جلوگیری از گسترش شعله‌ها دارد.

بهره‌گیری از سامانه‌های نوین پایش، پهپادهای حرارتی و استقرار نیروهای آموزش‌دیده در کانون‌های آسیب‌پذیر، اساسی‌ترین راهبرد برای جلوگیری از تکرار فجایع زیست‌محیطی در این میراث ملی محسوب می‌شود.

حفظ بقای این زیست‌بوم نیازمند گذر از مدیریت پس از بحران و ایجاد یک ساختار پیشگیرانه، منسجم و هوشمند است تا این سرمایه طبیعی در امان بماند.