طرح ۱۵ میلیارد دلاری عراق و سوریه برای دور زدن تنگه هرمز

بغداد و دمشق به‌منظور کاستن از وابستگی صادرات انرژی به گذرگاه استراتژیک تنگه هرمز، پروژه مشترکی به ارزش دست‌کم ۱۵ میلیارد دلار را با مشارکت کنسرسیومی بین‌المللی برای احداث خط لوله انتقال نفت آغاز کرده‌اند.

ابعاد فنی و مالی طرح دور زدن تنگه هرمز

بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی، احداث این شبکه خط لوله جدید که نفت خام عراق را از مسیر خاک سوریه به سواحل مدیترانه می‌رساند، دست‌کم به ۴ سال فعالیت عمرانی مستمر نیاز خواهد داشت. این اقدام با هدف ایجاد مسیری پایدار برای صادرات نفت و جلوگیری از توقف جریان انرژی در صورت بروز تنش در آبراهه‌های جنوبی دنبال می‌شود.

کنسرسیومی متشکل از غول نفتی آمریکایی شورون، شرکت سرمایه‌گذاری تی‌آی کپیتال و مجموعه قطری یوسی‌سی هولدینگ با امضای یادداشت‌های تفاهم جداگانه با بغداد و دمشق، بررسی‌های فنی و امکان‌سنجی اقتصادی این پروژه عظیم را بر عهده گرفته‌اند.

چالش‌های نوسازی زیرساخت انتقال نفت به مدیترانه

اگرچه خط لوله‌ای قدیمی میان منطقه کرکوک و بندر بانیاس سوریه از گذشته وجود داشته، اما آسیب‌های گسترده ناشی از جنگ‌های دهه‌های اخیر آن را عملاً غیرقابل استفاده کرده است. از این رو، کارشناسان اجرای این طرح را مستلزم پایه‌ریزی یک سامانه یکپارچه و نوین می‌دانند که میادین شمالی و جنوبی عراق نظیر «غرب قرنه ۲» و «ناصریه» را از طریق هاب مرکزی «حدیثه» به دریای مدیترانه پیوند دهد.

ظرفیت انتقالی این خط لوله نوین در فاز نخست، حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام در روز برآورد شده که گامی بزرگ در جهت تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری انرژی محسوب می‌شود.

تاثیرات ژئوپلیتیک بر مبادلات منطقه‌ای انرژی

عراق پیش از تنش‌های اخیر روزانه بیش از ۳.۶ میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد که بخش عمده آن متکی به پایانه‌های بصره و عبور از آبراه تنگه هرمز بود. محدودیت‌های ناشی از درگیری‌ها سبب شد تا صادرات ماهانه این کشور از این مسیر به‌شدت افت کند و احداث خطوط لوله زمینی به عنوان اولویتی اساسی مطرح شود.

در نهایت، با وجود موانع اداری، نیاز به اخذ مجوزهای بهره‌برداری از اراضی و هزینه‌های سنگین عمرانی، احداث این خط لوله می‌تواند وابستگی ترانزیت نفت خاورمیانه به تنگه هرمز را تا حد زیادی کاهش دهد و نقشه جریان انرژی منطقه را دستخوش دگرگونی کند.