بازار خرده‌فروشی ایران؛ جهش ۵۲ درصدی ارزش مبادلات و ناکارآمدی کالابرگ

تحلیل‌های آماری جدید از بازار خرده‌فروشی ایران نشان می‌دهد که ارزش ریالی دادوستدها ۵۲ درصد افزایش یافته، در حالی که حجم کل کالاهای فروخته‌شده فقط ۰.۲ درصد رشد داشته است. این آمار بیانگر آن است که تورم تنها عامل انبساط ریالی بازار بوده و قدرت خرید واقعی جامعه افزایش نیافته است.

محرک اصلی بازار خرده‌فروشی ایران و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان

پایش عملکرد ده‌ها هزار واحد صنفی در کلان‌شهرهای کشور مشخص ساخت که خانواده‌ها برای حفظ سطح پیشین مصرف، مبالغ به‌مراتب بیشتری پرداخت کرده‌اند. افت تقاضای حجمی در اواسط زمستان، با خریدهای شب عید تا حدی جبران شد و از رکود عمیق جلوگیری کرد.

با این حال، ترکیب سبد اقلام دستخوش دگرگونی شد؛ به‌گونه‌ای که سهم کالاهای خوراکی ضروری افزایش یافت و در مقابل، سهم فراورده‌های لبنی و نوشیدنی‌ها کوچک‌تر شد. بیشترین فشار تورمی در این میان به گروه مواد غذایی پایه وارد آمده است.

ارزیابی کارایی کالابرگ و چالش‌های فروشندگان

بررسی‌های میدانی از مغازه‌داران نشان می‌دهد که بیش از نیمی از فروشگاه‌ها هیچ مشکلی در تأمین کالا نداشتند، اما نوسان شدید قیمت‌ها چالش اصلی آنان بوده است. همچنین ۵۲ درصد واحدهای صنفی توانایی اتصال به سامانه توزیع اعتباری را ندارند.

تخصیص اعتبار یارانه‌ای نتوانست ابعاد سفره خانواده‌ها را بزرگ‌تر کند؛ زیرا بودجه آزادشده صرف سایر هزینه‌های جاری زندگی شده است.

تغییرات شاخص‌ها در بخش‌های اصلی بازار

رفتارشناسی بازار در گروه‌های کالایی

در بخش لبنیات، شیر بیشترین سهم حجم و پنیر بالاترین ارزش ریالی را به خود اختصاص دادند. محصولات پرچرب نظیر کره و مارگارین نیز جهش متوالی نرخ را تجربه کردند و مصرف‌کنندگان ناچار به مدیریت هزینه‌ها شدند.

در حوزه نوشیدنی، خریدهای احتیاطی در مقاطع حساس سبب اوج‌گیری فروش آب معدنی شد. هم‌زمان، محصولاتی مانند نوشابه‌های گازدار و انرژی‌زا به‌دلیل کشش قیمتی پایین و عادت مصرف، توانستند افزایش قیمت‌ها را تاب بیاورند.

در مجموع، وضعیت بازار خرده‌فروشی ایران بیانگر فشردگی سبد معیشتی و تثبیت الگوهای احتیاطی در میان مصرف‌کنندگان سراسر کشور است.