ردپای کربن هوش مصنوعی؛ جهش بی‌سابقه آلایندگی غول‌های فناوری و تهدید اهداف اقلیمی

گسترش شتابان مراکز داده در سراسر جهان، مهار ردپای کربن هوش مصنوعی را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبه‌رو کرده و توازن میان توسعه فناوری و حفاظت از محیط زیست را برهم زده است.

جهش دورقمی آلایندگی غول‌های سیلیکون‌ولی

سرعت احداث مراکز پردازش داده چنان از توان توسعه شبکه‌های برق سبقت گرفته که شرکت‌های پیشرو فناوری ناچار به بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌های موجود انرژی شده‌اند. ارزیابی آمارهای رسمی نشان می‌دهد حجم آلایندگی مایکروسافت و گوگل در فاصله سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ رشدی ۲۵ درصدی را تجربه کرده و تولید گازهای گلخانه‌ای آمازون نیز ۱۶ درصد بیشتر شده است.

• گوگل و مایکروسافت: افزایش ۲۵ درصدی انتشار سالانه آلاینده‌ها
• آمازون: ثبت رشد ۱۶ درصدی در میزان تولید کربن
• مجموع انتشار سه شرکت: تولید سالانه ۱۹ میلیون تن گازهای گلخانه‌ای

مجموع آلایندگی این سه مجموعه تجاری طی یک سال مالی به حدود ۱۹ میلیون تن رسیده که معادل یک‌سوم کل دی‌اکسید کربن تولیدی کشور فرانسه است. سرمایه‌گذاری جدید در تأسیس نیروگاه بزرگ گازسوز جنوب تگزاس، نشان‌دهنده نیاز مبرم این غول‌های فناوری به منابع پایدار انرژی حتی به قیمت رهاسازی تعهدات کربن‌صفر است.

پیامدهای زیست‌محیطی ردپای کربن هوش مصنوعی بر اقتصاد جهانی

بر خلاف باورهای اولیه مبنی بر نقش سامانه‌های خودکار در ارتقای بهره‌وری مصرف سوخت، شواهد علمی نشان می‌دهد گسترش این فناوری تقاضا برای سوخت‌های سنتی را تقویت خواهد کرد. پژوهش‌های پژوهشگران نشان می‌دهد در صورتی که ابزارهای نوین پردازشی بهره‌وری بخش انرژی‌های فسیلی و پاک را به یک اندازه ارتقا دهند، حجم آلاینده‌های جهانی سالانه بین ۰.۴۷ تا ۱.۸ میلیارد تن افزوده خواهد شد.

مهار این روند نیازمند توسعه چهار تا پنج برابری ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر نسبت به سوخت‌های فسیلی است؛ رویکردی که پیاده‌سازی آن در بستر اقتصادی کنونی فوق‌العاده دشوار ارزیابی می‌شود.

تحولات کنونی حاکی از آن است که رونق مدل‌های پردازشی نه تنها انتشار مستقیم گازهای گلخانه‌ای را افزایش داده، بلکه به شکلی ساختاری وابستگی صنایع گوناگون به سوخت‌های فسیلی را تحکیم می‌بخشد. بنابراین، مدیریت مصرف انرژی و بازنگری در شیوه تأمین برق زیرساخت‌های محاسباتی، اساسی‌ترین گام برای جلوگیری از بحران‌های اقلیمی آینده خواهد بود.