بحران جمعیت در دماوند؛ چالش تک‌فرزندی و شتاب سالمندی

بحران جمعیت در دماوند و دگرگونی هرم سنی خانواده‌ها، این منطقه از شرق استان تهران را با چالش‌های جدی جمعیتی از جمله کاهش نرخ باروری، تک‌فرزندی و نبود زیرساخت‌های متناسب برای سالمندان روبه‌رو کرده است.

تغییر هرم سنی و پیامدهای بحران جمعیت در دماوند

بررسی شاخص‌های جمعیتی نشان می‌دهد که ۱۳ درصد از ساکنان دماوند در گروه سنی سالمند و ۲۳ درصد در رده سنی میانسال قرار گرفته‌اند. گسترش پدیده تک‌فرزندی و کمرنگ شدن تمایل به داشتن فرزند دوم در میان زوج‌ها، حرکت هرم جمعیتی این شهرستان به سوی کهنسالی را شتاب بخشیده است.

کارشناسان معتقدند امتناع از فرزندآوری صرفاً یک انتخاب فردی نیست، بلکه ریشه در دغدغه‌های اقتصادی، گرانی مسکن، اشتغال و نبود چشم‌انداز روشن دارد. از این رو، مواجهه با بحران جمعیت در دماوند بدون ایجاد بسترهای رفاهی پایدار و حل مسائل معیشتی امکان‌پذیر نخواهد بود.

موانع درمانی زوج‌های نابارور و فعالیت مراکز نفس

در کنار عوامل اجتماعی و اقتصادی، محدودیت‌های پزشکی نیز بر کاهش زادآوری اثرگذار بوده است. در حال حاضر ۳۷۰ زوج نابارور در این شهرستان شناسایی شده‌اند که از طریق شبکه بهداشت برای درمان به مراکز سطح دو و سه معرفی می‌شوند. این خانواده‌ها نیازمند پوشش‌های بیمه‌ای کامل‌تر برای هزینه‌های سنگین دارویی و درمانی هستند.

همچنین با هدف پیشگیری از سقط جنین، دو پایگاه حمایتی در دماوند و رودهن راه‌اندازی شده است. این مراکز با ارائه مشاوره‌های روان‌شناختی، کمک‌های معیشتی و تامین هزینه‌های پزشکی توانسته‌اند در ۵۳ پرونده مداخله کرده و زمینه انصراف ۱۱ مادر از سقط را فراهم سازند.

چالش‌های اجرای قانون جوانی جمعیت

تحقق اهداف جمعیتی نیازمند همراهی تمامی دستگاه‌های اجرایی فراتر از بخش بهداشت و درمان است. روند کنونی پرداخت تسهیلات تکلیفی ازدواج و فرزندآوری در شهرستان مطلوب ارزیابی نمی‌شود و واگذاری زمین به خانواده‌های دارای سه فرزند با موانعی همراه است.

تحولات جمعیتی به آرامی رخ می‌دهند اما آثار عمیق آن‌ها طی دهه‌های آینده در حوزه‌های آموزش، بازار کار و نظام سلامت نمایان خواهد شد.

برای مهار بحران جمعیت در دماوند و آماده‌سازی شهرستان برای میزبانی از جامعه سالمند فردا، تدوین برنامه‌های جامع حمایتی، تقویت تسهیلات بانکی و رفع موانع درمان ناباروری ضرورتی انکارناپذیر است.