مشکلات آزادگان جنگ تحمیلی؛ از بحران معیشت تا چالش‌های درمانی و اداری

مشکلات آزادگان جنگ تحمیلی با گذشت بیش از سه دهه از بازگشت به کشور، همچنان در ابعاد گوناگون معیشتی، درمانی و بوروکراتیک پابرجا مانده و گریبان‌گیر کهنه‌سربازان دفاع مقدس است. اسنادی که نشان می‌دهد بسیاری از این ایثارگران درگیر هزینه‌های گزاف زندگی و تأیید مدارک اولیه خود هستند.

پیچ‌وخم‌های اداری و چالش احراز مدارک ایثارگری

یکی از تلخ‌ترین واقعیت‌های پیش‌روی رزمندگان پیشین، درگیری با رویه‌های فرساینده اداری برای اثبات دوران اسارت است. نمونه‌های متعددی وجود دارد که در آن‌ها، افرادی با وجود سال‌ها تحمل حبس در اردوگاه‌های دشمن بعثی و ثبت‌نام در نهادهای رسمی بین‌المللی، هنگام تقاضای ساده‌ترین تسهیلات مالی متوجه نبود سوابق در سامانه‌ها می‌شوند. روند اداری بررسی مجدد این پرونده‌ها گاه سال‌ها به درازا می‌کشد و دسترسی فرد به حقوق قانونی را مسدود می‌کند.

آسیب‌های ماندگار جسمی و روانی ناشی از اسارت

بررسی‌های بالینی و روان‌پزشکی تأیید می‌کنند که شرایط سخت بازداشتگاه‌ها آثار ماندگاری بر تندرستی این افراد به جا گذاشته است. عمده‌ترین چالش‌های سلامتی که این قشر با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند شامل موارد زیر است:

• اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و اضطراب شدید مزمن
• آسیب‌های پیش‌رونده بینایی و مشکلات حاد ریوی ناشی از وضعیت نامساعد آسایشگاه‌ها
• عوارض طولانی‌مدت جراحات ناشی از اصابت ترکش و شکنجه‌های دوران حبس
• مشکلات مزمن گوارشی، کلیوی و نارسایی‌های عروقی

با وجود افزایش این ناراحتی‌ها با بالا رفتن سن، فرایند بازنگری در درصد ازکارافتادگی و تخصیص کمک‌هزینه‌های مراقبتی با کندی فراوان روبه‌رو است.

تنگناهای معیشتی و مطالبات انباشته قانونی

بخش چشمگیری از جامعه اسرا بلافاصله پس از آزادی به‌دلیل فشارهای مالی ناچار به پذیرش مشاغل سطح پایین شدند و فرصت ارتقای تحصیلی را از دست دادند. عدم تحقق به‌موقع مفاد قوانین حمایتی، از جمله ماده سیزدهم مربوط به محاسبه سنوات و حقوق ایام بازداشت، توان اقتصادی این خانوارها را در بلندمدت تضعیف کرد.

«فراموشی تدریجی و انزوای اجتماعی، به موازات فشار سنگین هزینه‌های مسکن و درمان، کهنه‌سربازان جنگ را در سال‌های سالمندی در مضیقه مضاعف قرار داده است.»

در نهایت، کاهش مشکلات آزادگان جنگ تحمیلی نیازمند اصلاح ساختار خدمات‌رسانی، بازبینی دوره‌ای پرونده‌های سلامت و پرداخت کامل مطالبات معیشتی به‌جامانده از دهه‌های گذشته است تا کرامت انسانی آنان حفظ شود.