تحریم‌های آمریکا علیه ایران؛ چالش‌های واشنگتن در اعمال فشارهای جدید و گزینه‌های تهران

بررسی چشم‌انداز تحریم‌های آمریکا علیه ایران و تداوم فشارهای چندجانبه نشان می‌دهد که واشنگتن با محدودیت‌های متعددی در تعریف ابزارهای جدید روبه‌رو شده است. وزارت خزانه‌داری ایالات متحده در حالی از پیگیری محدودیت‌های تازه سخن می‌گوید که بخش عمده ساختارهای تجاری، بنادر و کانال‌های ارزی پیش‌تر هدف فشارهای اقتصادی قرار گرفته‌اند.

چالش‌های واشنگتن در بازتعریف تحریم‌های آمریکا علیه ایران

کارشناسان بر این باورند که بخش عمده ظرفیت‌های بازدارنده اقتصادی پیش‌تر فعال شده است. از این رو، اقدامات جدید کاخ سفید بیش از آنکه بر ابداع حوزه‌های نامتعارف متمرکز باشد، بر تشدید نظارت‌ها استوار خواهد بود:

• افزایش سخت‌گیری بر مشتریان عمده نفت نظیر پالایشگاه‌های آسیایی
• انسداد فزاینده مسیرهای انتقال ارز و رصد صرافی‌های واسطه
• پیگیری محدودیت‌های سخت‌تر در حوزه ترابری دریایی و بنادر

با این حال، پیشبرد اقداماتی نظیر محاصره کامل با موانع عملیاتی فراوان همراه است و بازدهی چندانی به همراه نخواهد داشت.

احتمال تغییر موازنه و دگرگونی راهبرد بازدارندگی

رویکرد دفاعی کشور تا به امروز عمدتاً بر پایه پاسخ‌دهی به اقدامات خصمانه تنظیم شده بود. با وجود این، تداوم فشارهای همه‌جانبه و بستن مسیرهای اقتصادی می‌تواند به بازنگری در این چارچوب منجر شود. در شرایطی که تهدیدهای امنیتی به اوج برسد، اتخاذ تدابیر پیش‌دستانه و اقدام‌های ابتکاری برای دگرگون ساختن زمین بازی دور از ذهن نخواهد بود.

«محاسبات دفاعی نباید تحت تأثیر نوسانات سیاسی مقطعی یا گمانه‌زنی‌ها درباره کمبود مهمات طرف مقابل قرار گیرد.»

ارزیابی توان نظامی و تحرکات منطقه‌ای

اگرچه گزارش‌هایی درباره کاهش ذخایر موشکی و مهمات در ارتش ایالات متحده به دلیل پشتیبانی از بحران‌های بین‌المللی مطرح می‌شود، اما اصل آمادگی همه‌جانبه دفاعی ایجاب می‌کند که توان بازدارندگی همواره در بالاترین سطح حفظ گردد. از سوی دیگر، رایزنی‌های نظامی منطقه‌ای و پیمان‌های امنیتی اخیر، بیش از آنکه تهدید نظامی تازه‌ای پدید آورند، کارکردی تبلیغاتی و سیاسی برای نشان دادن همبستگی دارند.

در نهایت، اتکای واشنگتن به ابزار تحریم‌های آمریکا علیه ایران به نقطه اشباع نزدیک شده و تداوم این مسیر تنها ریسک رویارویی مستقیم را در منطقه افزایش خواهد داد.