تورم مواد غذایی در بازار ایران؛ ثبت رکورد ۱۲۸ درصدی و افت شدید مصرف

تورم مواد غذایی در تیرماه ۱۴۰۵ با ثبت رقم خیره‌کننده ۱۲۸.۱ درصد، فاصله‌ای چشمگیر با تورم عمومی ۸۷.۹ درصدی کشور پیدا کرده و سفره خانواده‌های ایرانی را با تغییرات ساختاری بی‌سابقه‌ای روبه‌رو ساخته است.

ابعاد بحران تورم مواد غذایی و افت سرانه مصرف

جهش بی‌سابقه هزینه‌های سبد معیشت سبب شده تا تقاضای مصرف‌کنندگان برای کالاهای بنیادین خوراکی دستخوش ریزش چشمگیری شود. آمارهای اتحادیه‌ها و تشکل‌های صنفی بیانگر افت ۲۵ تا ۵۰ درصدی در بازار اقلام پروتئینی نظیر گوشت سفید، گوشت قرمز و تخم‌مرغ است.

در بخش لبنیات، وضعیت مصرف به مرحله‌ای بحرانی رسیده است؛ به شکلی که سرانه مصرف سالانه از ۱۰۰ کیلوگرم در آغاز دهه گذشته به زیر ۴۰ کیلوگرم تنزل یافته و بیش از ۷۵ درصد کارخانه‌های فعال لبنی تعطیل شده‌اند.

تغییرات آماری در بازار پروتئین و طیور

• گوشت مرغ: کاهش مصرف سرانه به ۲۵ تا ۲۷ کیلوگرم و افت تولید جوجه‌ریزی از ۱۶۰ میلیون به ۱۰۰ میلیون قطعه در ماه.
• گوشت قرمز: کاهش ۵۰ درصدی حجم تقاضای کل در سطح بازار مصرف.
• تخم‌مرغ: کاهش تقاضای ۴۰ درصدی خریداران در پی آزادسازی نرخ‌ها.

ریشه‌های صعود هزینه‌های تولید و زنجیره تأمین

بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد تداوم شرایط جنگی در منطقه در کنار تحولات ارزی، فشار مضاعفی بر بهای تمام‌شده کالاهای مصرفی تحمیل کرده است. انسداد مسیرهای تجاری، تحمیل کرایه‌های گزاف کشتیرانی و بیمه محموله‌ها، هزینه‌های واردات اقلام اساسی را به‌شدت بالا برده است.

«حذف ارز حمایتی بهای نهاده‌هایی چون ذرت و کنجاله را چند برابر کرده و روغن خام را از کیلویی ۵۵ هزار تومان به ۲۸۵ هزار تومان رسانده است.»

پیامدهای پایدار بر سلامت عمومی و معیشت

جهش تاریخی تورم مواد غذایی علاوه بر تضعیف زنجیره تولید داخلی، تبعات جبران‌ناپذیری بر سلامت جامعه و هزینه‌های بهداشت و درمان بر جای خواهد گذاشت که بازسازی آن سال‌ها زمان می‌برد.