قیمت بنزین افزایش نمی‌یابد؛ تکذیب نرخ‌های نجومی و تمرکز بر راهکارهای غیرقیمتی

موضوع قیمت بنزین و نحوه مدیریت مصرف سوخت به یکی از دغدغه‌های اصلی افکار عمومی بدل شده و بررسی‌ها نشان می‌دهد سیاست‌گذار در مقطع فعلی تصمیمی برای اصلاح ساختار قیمتی حامل‌های انرژی ندارد.

رویکرد دولت و مجلس درباره قیمت بنزین

بر اساس تازه‌ترین ارزیابی‌های صورت‌گرفته در بخش انرژی، هیچ طرحی برای بالابردن قیمت بنزین در دستور کار مراجع رسمی قرار ندارد. کارشناسان بر این باورند که با توجه به شرایط اقتصادی موجود، ایجاد تکانه‌های قیمتی می‌تواند بار تورمی مضاعفی بر معیشت خانوارها تحمیل کند.

اخیراً گمانه‌زنی‌هایی پیرامون تعیین بهای آزاد تا سطوح بیش از ۸۰ هزار تومان برای اقلیت پرمصرف مطرح شده بود که چنین اعدادی فاقد استناد قانونی بوده و رسمیت ندارند. هرگونه تغییر در سازوکار عرضه سوخت تنها پس از جمع‌بندی نهایی از سوی مبادی ذی‌صلاح اعلام خواهد شد.

ریشه‌های اصلی ناترازی و مصرف سوخت

بررسی آمارهای تراز هیدروکربوری کشور از شکاف میان تولید و تقاضا حکایت دارد. میانگین توزیع روزانه بنزین در سطح کشور به ۱۳۲ میلیون لیتر می‌رسد، در حالی که در دوره‌های اوج سفر این رقم از مرز ۱۴۰ میلیون لیتر نیز فراتر می‌رود.

ریشه اصلی بحران سوخت در کیفیت پایین و بازدهی اندک ناوگان حمل‌ونقل نهفته است، نه الگوی مصرف شهروندان.

برخی شاخص‌های مرتبط با وضعیت سوخت و ناوگان کشور عبارتند از:

• مصرف بالای ناوگان: خودروهای فعال در چرخه حمل‌ونقل کشور به‌طور میانگین در هر ۱۰۰ کیلومتر ۱۱ لیتر بنزین می‌سوزانند که بیش از دو برابر استانداردهای جهانی است.
• حجم قاچاق: برآوردها حاکی از خروج غیرقانونی روزانه ۵ تا ۶ میلیون لیتر سوخت است که بخش عمده آن از طریق سوءاستفاده از کارت‌های جایگاه‌ها رخ می‌دهد.
• کاهش سهم گاز طبیعی: روند استقبال از سوخت پاک سی‌ان‌جی از سطح ۲۵ میلیون مترمکعب در روز روندی کاهشی به خود گرفته است.

اولویت راهکارهای غیرقیمتی در مهار مصرف

نتایج حاصل از آزمون الگوهای غیرقیمتی در برخی مناطق از جمله استان کرمان نشان داده است که با مدیریت سهمیه‌ها و محدودسازی کارت‌های متفرقه، مصرف سوخت تا یک میلیون لیتر در روز بدون ایجاد صف یا تنش تعدیل شده است.

توسعه ناوگان عمومی، تسهیل ورود خودروهای کم‌مصرف و برقی، متنوع‌سازی سبد سوختی و رایگان‌سازی زیرساخت‌های سی‌ان‌جی مهم‌ترین ابزارهایی هستند که بدون دستکاری قیمت بنزین می‌توانند تعادل پایدار را به تراز انرژی بازگردانند.