بسته ۳۰ تبصره‌ای برای ترخیص ۴.۵ میلیون تن کالای اساسی از بنادر کشور

مسئولان گمرک جمهوری اسلامی ایران از انباشت بیش از ۴.۵ میلیون تن کالاهای اساسی در بنادر کشور خبر داده و از تدوین سازوکارهای ضربتی جهت تسریع در ترخیص کالاهای اساسی و روان‌سازی مبادلات مرزی رونمایی کردند.

انباشت ۴.۵ میلیون تن کالای اساسی در مبادی دریایی

بر اساس تازه‌ترین داده‌های آماری تجارت خارجی، از حجم کل ۳۹ میلیون تن واردات کشور، سهم اقلام حیاتی و استراتژیک حدود ۹.۵ میلیون تن برآورد می‌شود. در حال حاضر بالغ بر ۴.۵ میلیون تن از این محموله‌ها در اسکله‌های ۱۳ گانه متوقف هستند که سهم بندر امام خمینی (ره) به تنهایی نزدیک به ۳ میلیون تن و سهم ۱۲ بندر دیگر حدود یک میلیون تن است.

علاوه بر این میزان، عملیات تخلیه برای ۱۴۵ هزار تن کالا در جریان بوده و شناورهای حامل ۵۰۰ هزار تن محموله دیگر نیز در لنگرگاه‌ها در انتظار نوبت پهلوگیری به سر می‌برند. اولویت‌بندی ارزی و تمرکز ویژه بر نیازهای معیشتی عمومی موجب شده تا فرآیند ورود کالاهای غیراولیت‌دار با محدودیت روبه‌رو شود.

طرح نوین گمرک برای لغو ایستایی محموله‌ها در مرز

به منظور مدیریت بهینه فرآیند ترخیص کالا، بسته سیاستی جامعی مشتمل بر ۳۰ تبصره تنظیم شده که مهم‌ترین رکن آن پیاده‌سازی اصل «عدم توقف در مبادی ورودی» است. طبق این برنامه، ایستگاه‌های مرزی صرفاً کنترل‌های ضروری بهداشتی، قرنطینه‌ای و زیست‌محیطی را انجام خواهند داد و سایر الزامات اداری در مراحل بعدی دنبال می‌شود.

«انتقال فرآیند نمونه‌برداری آزمایشگاهی از نوار مرزی به طول مسیر ترانزیت یا مقصد نهایی، هزینه‌های انبارداری را مهار کرده و سرعت انتقال اقلام به مراکز تولیدی و بازار مصرف را چند برابر می‌کند.»

پیشنهادهای کلیدی دیگری نیز در این چارچوب برای تسهیل ترخیص کالاهای اساسی در دست بررسی قرار دارد:

• آزمایش یکپارچه: اجرای یک مرحله نمونه‌برداری واحد برای نهاده‌ها و غلاتی نظیر گندم به جای موازی‌کاری دستگاه‌های اجرایی.
• نگهداری در سردخانه اختصاصی: انتقال محموله‌های حساس و فاسدشدنی به انبارهای تحت نظارت مالک تا زمان صدور مجوز قطعی.
• اصلاح شیوه ثبت سفارش: امکان صدور مجوز ورود برای کالاهایی که پیش از تکمیل بروکراسی ثبت سفارش به مرز یا مناطق آزاد رسیده‌اند.

تدابیر ویژه تجاری و تمدید مجوزهای اضطراری

تمام مصوبات و آیین‌نامه‌های تسهیل‌کننده مرتبط با شرایط ویژه تجاری در قالب بسته‌های ۶۵، ۱۲ و ۱۱ بندی تا پایان شهریورماه تمدید شده است. در راستای گره‌گشایی از بن‌بست‌های ناشی از مقررات سامانه‌ای نیز با اخذ مجوزهای رسمی از مراجع عالی نظارتی و سیاست‌گذار پولی، خروج ۶۳۰۰ دستگاه خودروی وارداتی بدون نیاز به کد رهگیری نهایی شد.

در حوزه ارزی، سه راهبرد «واردات بدون انتقال ارز»، «استفاده از ارز متقاضی» و «تهاتر واردات در ازای صادرات» در کمیسیون‌های تخصصی دولت پیگیری می‌شود. این سازوکارها با هدف خنثی‌سازی آثار افزایش سرسام‌آور نرخ کرایه حمل بین‌المللی که در برخی خطوط تا ۱۲ برابر جهش یافته، طراحی شده‌اند.

چالش‌های لجستیکی در پایانه‌های زمینی بازرگان و ریمدان

جهت رفع انسدادهای مرزی، ساختار پایانه ریمدان با افزایش شمار پرسنل از ۵ به ۴۰ نفر و افزودن خطوط عبوری به ۴ لاین توسعه یافته و آمادگی لازم برای فعالیت ۲۴ ساعته اعلام شده است. روان‌سازی تشریفات گمرکی، ارتقای ظرفیت انبارهای بندری و حذف وقفه‌های اداری، ارکان اصلی حفظ پایداری زنجیره تأمین کالاهای اساسی در بنادر به شمار می‌روند.