طرح مقابله با نفوذ در مجلس؛ جزئیات و مواد جنجالی مصوبه جدید

طرح مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌های بیگانه با تصویب کلیات آن در صحن مجلس، با واکنش‌ها و نقدهای گسترده حقوقی و رسانه‌ای مواجه شده است. این سند قانونی در قالب ۱۹ ماده، گستره وسیعی از روابط علمی، فرهنگی، رسانه‌ای و مدنی شهروندان و نهادها را تحت تدابیر و مجازات‌های مشخص قرار می‌دهد.

گستره مفهومی و چارچوب کلی طرح مقابله با نفوذ

ماده نخست این مصوبه پایه اصلی سایر بندها به شمار می‌رود؛ جایی که هر نوع اقدام در حوزه تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری برای ارکان دولتی و خصوصی زیر نظر، هدایت یا آموزش نهادهای بین‌المللی، تشکل‌های غیرایرانی و سرویس‌های خارجی جرم‌انگاری شده است. بر اساس ساختار تعریف‌شده در تبصره‌های قانونی، نهادهای امنیتی شامل وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه در جایگاه ضابط و دادگاه انقلاب در مقام مرجع قضایی رسیدگی تعیین شده‌اند.

اختلاف‌نظر در فرآیند تدوین و دیدگاه‌های کارشناسی

نحوه ارزیابی حقوقی و کارشناسی این سند میان کمیسیون‌های مجلس محل بحث بوده است. در حالی که مدیران کمیسیون امنیت ملی بر طی شدن تشریفات تخصصی و تبادل نظر با نهادهای گوناگون پافشاری دارند، برخی چهره‌های کمیسیون قضایی عدم مشورت با دستگاه قضایی و غیبت حقوقدانان در تدوین اولیه متن را از چالش‌های بنیادین آن برمی‌شمارند.

در فهرست حامیان و امضاکنندگان این مصوبه نام نمایندگانی نظیر ابراهیم رضایی، احمد راستینه، مالک شریعتی، روح‌اله ایزدخواه، نصراله پژمانفر، علی خضریان، حسینعلی حاجی‌دلیگانی و سیدمحمود نبویان به چشم می‌خورد.

بندهای چالش‌برانگیز در حوزه‌های مدنی، علمی و فرهنگی

بررسی جزئیات این مصوبه نشان می‌دهد که محدودیت‌های قابل توجهی در بخش‌های مختلف پیش‌بینی شده است:

• محدودیت‌های تشکل‌ها و احزاب (ماده ۴): ممنوعیت مطلق دریافت هرگونه وجه مالی، امتیاز یا دوره‌های آموزشی از مراجع و سفارتخانه‌های خارجی، مگر با موافقت کارگروهی متشکل از وزارتخانه‌های خارجه، اطلاعات، کشور و اطلاعات سپاه.
• مبادلات علمی و پژوهشی (ماده ۵): موظف شدن وزارت اطلاعات به انتشار سالانه فهرست دانشگاه‌های مجاز و تعیین مجازات حبس درجه شش برای همکاری‌های پژوهشی خارج از فهرست یا ارسال نمونه‌های علمی و پزشکی.
• ارتباطات رسانه‌ای و دیپلماتیک (مواد ۶ و ۸): جرم‌انگاری ارتباط با رسانه‌های مشخص‌شده به عنوان معاند، لزوم ثبت تعامل با سایر رسانه‌های خارجی در سامانه وزارت اطلاعات و مشروط بودن ارتباط با سفارتخانه‌ها به مجوز وزارت امور خارجه.
• عرصه فرهنگ و آموزش (مواد ۱۴ و ۱۵): پیش‌بینی جزای نقدی سنگین و انفصال از خدمات برای تولیدات سینمایی، موسیقی و مکتوب در صورت انطباق با عناوین سیاه‌نمایی یا تضعیف استقلال، در کنار مجازات حبس درجه پنج برای برگزاری کارگاه‌های آموزشی غیرمجاز.

بررسی جزئیات طرح مقابله با نفوذ در کمیسیون‌های تخصصی ادامه دارد و تحلیل‌گران منتظر اصلاحات احتمالی در متن نهایی آن هستند.