درآمدهای مالیاتی کشور در چهار ماه نخست سال به ۵۷۷ هزار میلیارد تومان رسید

تحلیل کارشناسی وضعیت درآمدهای مالیاتی نشان می‌دهد که ارزیابی عملکرد مالیات‌ستانی صرفاً با تکیه بر آمارهای خام چهارماهه و بدون در نظر گرفتن چرخه‌های فصلی، تصویری غیرواقعی از بنیه مالی دولت ترسیم می‌کند.

واقعیت ارقام و شاخص‌های درآمدهای مالیاتی

در چهار ماهه نخست سال جاری، مجموع درآمدهای مالیاتی وصول‌شده به رقم ۵۷۷ هزار میلیارد تومان رسید. این رقم در مقایسه با دوره مشابه سال قبل که ۳۹۶ هزار میلیارد تومان بود، از یک جهش ۴۶ درصدی حکایت دارد. هم‌زمان، حجم استرداد مالیات و عوارض ارزش افزوده به فعالان اقتصادی نیز با جهشی ۱۵۰ درصدی از ۱۱ هزار میلیارد به حدود ۲۹ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.

برخی منتقدان وصول حدود ۲۰.۵ درصد از رقم مصوب سالانه در این بازه زمانی را نشانه عقب‌ماندگی دانسته‌اند، در حالی که الگوی تاریخی وصول مالیات در دهه‌های اخیر هیچ‌گاه روندی خطی و یکنواخت در طول دوازده ماه سال نداشته است.

چرا درآمدهای مالیاتی با تقسیم بر فصول سال سنجیده نمی‌شوند؟

سازوکار وصول منابع مالیاتی تابع تقویم تسلیم اظهارنامه‌ها، مواعد قانونی رسیدگی به پرونده‌ها و سررسید پرداخت مالیات بر عملکرد و ارزش افزوده است. از این رو، یک‌سوم ابتدایی سال نشان‌دهنده یک‌سوم درآمد کل سال نخواهد بود.

• فرایند داده‌محور: گذار از شیوه‌های سنتی به سامانه‌های هوشمند مودیان باعث افزایش دقت وصولی‌ها شده است.
• شناسایی فرارهای مالیاتی: رشد درآمدها بدون بالا بردن نرخ‌های پایه و با کشف جریان‌های پنهان اقتصادی تحقق یافته است.
• تسویه شفاف با مودیان: رشد چشمگیر مبالغ مستردشده گواهی بر اصلاح رفتار اداری با بخش شفاف اقتصاد است.

نسبت تورم با بازدهی وصول مالیات

در تحلیل ارتباط میان تورم و درآمدهای مالیاتی، باید توجه داشت که بخش عمده تورم اخیر ناشی از نوسانات ارزی در اقلام خوراکی و کالاهای اساسی بوده که طبق قوانین جاری از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند. افزون بر این، تسلیم اظهارنامه‌های عملکرد مربوطه در مواعد بعدی سال صورت می‌گیرد و بازتاب درآمدهای ناشی از رشد اسمی در آمارهای ماه‌های آغازین قابل مشاهده نیست.

افزایش درآمدهای مالیاتی در صورتی پایدار و عادلانه است که از طریق گسترش تور مالیاتی و کشف فرارهای مالیاتی حاصل شود، نه با تحمیل بار سنگین‌تر بر دوش بخش رسمی و شناسنامه‌دار اقتصاد.

در نهایت، اتکا به زیرساخت‌های سیستمی و داده‌محوری مسیر روشنی را برای کاهش وابستگی بودجه به نفت و تأمین باثبات منابع عمومی فراهم کرده است.