بحران تنگه هرمز و چرایی ناکامی شوک جهانی انرژی

بحران تنگه هرمز و مسدود شدن این آبراه راهبردی برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه به رکود فراگیر جهانی یا صعود مهارنشدنی نرخ حامل‌های انرژی منجر نشد؛ رویدادی که ناشی از عوامل موقتی همچون آزادسازی ذخایر استراتژیک، خطوط لوله جایگزین و مدیریت تقاضا بود.

دلایل مقاومت بازار در برابر بحران تنگه هرمز

تنگه هرمز به عنوان گذرگاه حیاتی یک‌پنجم جریان نفت و گاز طبیعی مایع در جهان، طی ماه‌های اخیر دستخوش اختلال گسترده بوده است. با وجود پیش‌بینی قیمت‌های بالاتر از ۲۰۰ دلار، بهای نفت خام برنت به طور میانگین در کانال ۱۰۰ دلار تثبیت شد و در بالاترین سطح به ۱۲۶ دلار رسید. این تعادل نسبی حاصل مازاد عرضه پیش از بحران، تولید بیش از انتظار اعضای اوپک و انتقال روزانه بیش از ۵ میلیون بشکه نفت از مسیر خطوط لوله پیرامونی بود.

علاوه بر این، آژانس بین‌المللی انرژی با هماهنگی بزرگ‌ترین طرح آزادسازی ذخایر دولتی و تجاری، روزانه نزدیک به ۶ میلیون بشکه از کسری بازار را جبران کرد. این اقدامات سبب شد اثرات ناشی از بحران تنگه هرمز در کوتاه‌مدت کنترل شود.

تغییر هندسه بازار جهانی نفت و نقش تعیین‌کننده پکن

ساختار مصرف و تاب‌آوری کشورها در برابر نوسانات انرژی با دگرگونی بنیادینی روبه‌رو شده است. ایالات متحده به لطف گسترش تولید گاز و نفت خام، آسیب‌پذیری خود را به حداقل رساند؛ به طوری که اثر این اختلال بر رشد اقتصادی این کشور تنها ۰.۳ واحد درصد برآورد می‌شود.

در سوی دیگر، چین با بهره‌گیری از ذخایر تخمینی ۱.۴ میلیارد بشکه‌ای و کاهش واردات روزانه تا سقف ۵ میلیون بشکه، به عنوان تنظیم‌کننده اصلی بازار عمل کرد. در جدول زیر، وضعیت مولفه‌های کلیدی مهار بحران آورده شده است:

چشم‌انداز شکننده امنیت انرژی در جهان

با وجود موفقیت‌های اولیه در عبور از تنش‌های نفتی، ظرفیت ضربه‌گیرهای اقتصادی به شدت کاهش یافته است. تقاضای جهانی رو به افزایش بوده، انبارهای نفت با افت شدید موجودی مواجه شده‌اند و تهدیدات ژئوپلیتیکی در آبراه‌های مجاور نظیر دریای سرخ همچنان ادامه دارد.

مدیریت موفق ماه‌های گذشته نباید به معنای پایان چالش‌های بازار انرژی قلمداد شود؛ زیرا در صورت تشدید تنش‌ها، ابزارهای کنترلی اقتصاد جهانی بسیار محدودتر از قبل خواهند بود.

تثبیت پایدار شرایط نیازمند ارتقای بهره‌وری، شتاب‌بخشی به توسعه انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر، تنوع‌بخشی به مسیرهای ترانزیتی و تقویت زیرساخت‌های پالایشی در سطح بین‌المللی است.