قیمت حبوبات و ثبات بازار؛ انباشت کالا و هشدار درباره زیان کشاورزان

تحولات اخیر نشان می‌دهد که قیمت حبوبات در بازار داخلی با افت چشمگیر تا سقف ۵۰ درصد همراه شده است. اشباع انبارها از کالاهای وارداتی و برداشت مناسب مزارع، ثبات نرخ‌ها را تا پایان سال جاری رقم می‌زند.

وضعیت عرضه و تقاضا در بازار حبوبات

بررسی آمارهای مصرف و عرضه حاکی از توازن شکننده در چرخه تأمین کالاهای اساسی است. در حال حاضر سالانه بین ۹۰۰ تا ۹۵۰ هزار تن حبوبات در کشور مصرف می‌شود که بخش عمده آن متکی به کشت بومی است.

الزام صادرکنندگان به رفع تعهدات ارزی از طریق ورود کالا، سبب سرازیر شدن حجم عظیمی از اقلام کشاورزی به گمرکات و انبارها گردیده است. این حجم مازاد نه تنها مصرف زمستان و ماه رمضان را پوشش می‌دهد، بلکه مانع از هرگونه کمبود مقطعی خواهد شد.

پیامدهای افت قیمت حبوبات بر معیشت کشاورزان

کاهش شدید بهای محصولات در نگاه نخست به سود مصرف‌کنندگان نهایی به نظر می‌رسد، اما پایداری تولید داخلی را به خطر می‌اندازد. زارعان به علت نیاز فوری به نقدینگی برای خرید نهاده‌ها و آغاز فصل زراعی تازه، ناچار به حراج محصولات خود هستند.

«چنانچه زارعان به دلیل اشباع بازار دچار زیان مالی شوند، در فصل آینده کشت حبوبات را متوقف می‌کنند و این رخداد به جهش تورمی سال بعد می‌انجامد.»

تجربه نوسانات شدید در اقلامی چون سیب‌زمینی و پیاز، زنگ خطری جدی برای متولیان تنظیم بازار به شمار می‌رود. عدم توانایی کشاورز در انبارداری طولانی‌مدت، ضرورت بازنگری در سیاست‌های تجاری را دوچندان ساخته است.

چالش‌های ارزی واردات و ظرفیت صادرات نخود

فعالان بخش خصوصی در حال حاضر با معوقات ارزی به میزان ۴۵ تا ۵۰ میلیون دلار دست به گریبان هستند. ایجاد اختلال در تسویه این مبالغ، انگیزه بازرگانان باسابقه را در دوره‌های بحرانی به شدت کاهش می‌دهد.

• ارزآوری خارجی: صادرات سالانه ۶۰ تا ۸۰ هزار تن نخود آبگوشتی با درآمد تقریبی ۵۰ تا ۶۰ میلیون دلار.
• تغییر مسیرهای ترانزیتی: هدایت بخشی از مبادی وارداتی عدس از کانادا به سمت روسیه و مرزهای شمالی.
• محدودیت صنایع تبدیلی: ناتوانی کارخانه‌های بسته‌بندی در جذب حجم بی‌سابقه مازاد حبوبات.

مدیریت هوشمندانه سقف واردات و تکیه بر نظرات کارشناسی زنجیره تأمین، یگانه راهکار برقراری تعادل پایدار در این بخش حیاتی اقتصاد به شمار می‌رود.