کشف راز ژنتیکی فداکاری مرگبار عنکبوت بیوه سیاه نر هنگام جفت‌گیری

یافته‌های ژنتیکی جدید آشکار ساخت که رفتار مرگبار عنکبوت بیوه سیاه در زمان جفت‌گیری، به واسطه سازوکاری بسیار ساده‌تر از پنداشت‌های پیشین و بر پایه یک ژن مشخص کنترل می‌شود.

پشتک مرگبار عنکبوت بیوه سیاه در تله ژنتیک

عنکبوت نر پشت‌قرمز که از تیره مشهور بیوه سیاه به شمار می‌رود، حین جفت‌گیری حرکتی آکروباتیک انجام می‌دهد و خود را مستقیم به درون آرواره‌های جنس ماده می‌اندازد. در جریان این هم‌خواری، حیوان با منقبض نگه‌داشتن شکم، بقای خود را برای دقایقی طولانی‌تر می‌سازد تا فرایند لقاح و انتقال اسپرم با موفقیت تکمیل گردد.

پژوهشگران جهت ردیابی منشأ زیستی این کنش فداکارانه، به بررسی تفاوت‌های این بندپا با نزدیک‌ترین خویشاوند خود به نام «کاتیپو» پرداختند؛ گونه‌ای بومی نیوزیلند که بدون اعمال خشونت جفت‌گیری می‌کند.

مقایسه رفتاری دو خویشاوند نزدیک

این دو دسته از بندپایان حدود ۱۰۰ هزار سال قبل نیاکان مشترکی داشته‌اند، ولی در حال حاضر روندهای جفت‌گیری کاملاً متضادی را پیش می‌گیرند:

• گونه پشت‌قرمز: پرتاب به سمت دهان ماده، خورده‌شدن تدریجی، انقباض عضلانی برای مهار بلع و بستن مجرای تولیدمثلی با اندام انتقال اسپرم.
• گونه کاتیپو: انجام مناسک آرام جفت‌یابی، پرهیز از هم‌خواری جنسی و جدایی مسالمت‌آمیز طرفین.

تفکیک سازوکار پشتک‌وارو از انقباض شکم

آزمایش‌های لقاح متقاطع نشان داد رفتارهای مشاهده‌شده در عنکبوت بیوه سیاه ناشی از دو مسیر تکاملی مجزا هستند. پرتاب آکروباتیک تحت هدایت یک ژن غالب روی کروموزوم X قرار دارد و به آسانی به نسل‌های بعدی منتقل می‌شود، درحالی‌که مقاومت شکمی ساختار ژنتیکی پیچیده‌تری دارد و تحت کنترل چندین عامل وراثتی عمل می‌کند.

تحلیل پیوند میان رفتار‌های پیچیده زیستی و دگرگونی‌های ساده کروموزومی، افق‌های نوینی در بررسی مسیر تکاملی بندپایان پیش روی علم ژنتیک قرار می‌دهد.

این دستاورد نشان می‌دهد یک دگرگونی ژنتیکی منفرد تا چه میزان می‌تواند مسیر بقای تولیدمثلی و سازگاری‌های اکولوژیک را در گونه‌های جانوری متحول سازد.