تنگه هرمز در کانون مناقشه؛ رد مذاکرات از سوی ترامپ و شروط ایران برای بازگشایی

بحران در تنگه هرمز در پی اظهارات ضدونقیض واشنگتن و ادامه رایزنی‌های منطقه‌ای میان تهران و مسقط، وارد مرحله تازه‌ای از تنش دیپلماتیک و نظامی شده است.

موضع‌گیری جدید واشنگتن درباره تنگه هرمز

رئیس‌جمهور ایالات متحده اعلام کرد که هیچ‌گونه گفت‌وگویی با ایران در جریان نبوده و برنامه‌ای نیز برای مذاکره تنظیم نشده است. این موضع در حالی مطرح می‌شود که وی پیش‌تر از وجود کانال‌های ارتباطی غیررسمی با سپاه پاسداران خبر داده بود؛ ادعایی که تهران بی‌درنگ آن را تکذیب کرد.

کاخ سفید هم‌زمان مدعی شده است که محاصره بنادر ایران با قوت ادامه دارد، اما تردد سایر شناورها در این آبراه بلامانع است. این اظهارات در واکنش به پیشرفت مذاکرات مشترک میان ایران و عمان بر سر نحوه مدیریت گذرگاه آبی صورت می‌گیرد.

«تا زمانی که مفاد توافق پیشین از جمله رفع توقیف دارایی‌ها و لغو تحریم‌های نفتی اجرایی نشود، گذرگاه مسدود خواهد ماند.»

شروط تهران برای بازگشایی مسیر دریایی

مقام‌های ارشد ایران تأکید کرده‌اند که سرنوشت تنگه هرمز به پایبندی کامل واشنگتن به تعهدات مندرج در تفاهم‌نامه ژوئن بستگی دارد. بر اساس اعلام مراجع قانون‌گذاری ایران، شرایط اصلی عبارتند از:

• برچیدن کامل محاصره بنادر تجاری و نفتی کشور
• لغو فوری تحریم‌های فروش نفت و انرژی
• آزادسازی دارایی‌های مسدودشده در خارج از کشور
• پایان‌دادن به تمامی تحرکات و تهدیدهای نظامی در منطقه

معاونت حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه ایران نیز ادعاهای ارضی واشنگتن درباره این پهنه آبی را فاقد وجاهت حقوقی و ناشی از توهمات سیاسی دانست.

تحرکات میانجی‌ها و تداوم تنش‌های نظامی

از سوی دیگر، میانجی‌های منطقه‌ای از جمله قطر در انتظار نهایی‌شدن توافق تهران و مسقط هستند تا تلاش‌ها را برای ازسرگیری مذاکرات جامع از سر بگیرند. با این حال، منابع نزدیک به کاخ سفید از توقف موقت اعزام هیئت‌های مذاکره‌کننده تا تعیین تکلیف شرایط خبر داده‌اند.

هم‌زمان با بن‌بست سیاسی، هشدارهای امنیتی در خلیج فارس نیز شدت یافته است. پدافند هوایی امارات متحده عربی از رصد پرتابه‌های بالستیک در حریم دریایی خبر داد و حملات هوایی جداگانه‌ای نیز به یک پایگاه هوایی در استان ادلب سوریه گزارش شده است.

تداوم اقدامات نظامی و پافشاری طرفین بر شروط خود نشان می‌دهد که حل بحران تنگه هرمز نیازمند امتیازگیری‌های ملموس دیپلماتیک بوده و وضعیت کشتیرانی بین‌المللی در این گذرگاه حساس همچنان بی‌ثبات است.