هزینه حمل‌ونقل دریایی در گلوگاه‌های تجارت جهانی رکورد زد

هم‌زمانی تنش‌های ژئوپلیتیک و بحران‌های اقلیمی موجب جهش تاریخی در هزینه حمل‌ونقل دریایی در آبراه‌های کلیدی جهان شده است؛ وضعیتی که زنجیره تأمین بین‌المللی را به شدت تهدید می‌کند.

انسداد گذرگاه‌های حیاتی و رکوردشکنی نرخ‌های دریانوردی

مسیرهای مواصلاتی اصلی در سراسر جهان هم‌اکنون تحت فشارهای دوگانه امنیتی و زیست‌محیطی قرار دارند. ایجاد محدودیت‌های شدید در تردد شناورها از تنگه هرمز و دریای سرخ، توازن عرضه در بازار انرژی را برهم زده است.

تغییر مسیر نفتکش‌ها و کشتی‌های باری هزینه‌های ناوبری را به بالاترین سطوح خود رسانده است. کارشناسان معتقدند این حجم از آشفتگی لجستیکی، حتی از بحران دوران همه‌گیری کرونا و فشارهای ناشی از تحریم‌ها نیز شدیدتر است.

افزایش هزینه‌های دریانوردی دیر یا زود به بهای تمام‌شده اقلام در مقاصد نهایی اضافه می‌شود و خریداران خرد ناچار به پرداخت بهای آن خواهند بود.

بحران اقلیمی و قفل شدن شریان‌های تجاری

در کنار بحران‌های منطقه‌ای خاورمیانه، خشکسالی‌های پیاپی در آمریکای لاتین و اروپا گلوگاه‌های حیاتی را با بحران مواجه کرده است:

• کانال پاناما: افت محسوس سطح آب به دلیل پدیده ال‌نینو باعث ترافیک شدید و ثبت رکوردهای قیمتی ۱.۱ و ۲.۵ میلیون دلاری برای دریافت مجوز عبور شده است.
• رودخانه راین: کاهش بی‌سابقه ژرفای آب در این شریان صنعتی آلمان، کرایه حمل بار را به اوج خود از سال ۲۰۱۲ رسانده است.
• مسیرهای کانتینری: هزینه ارسال هر کانتینر ۴۰ فوتی از آسیای شرقی به سواحل شرقی آمریکا با جهشی ۲۳۴ درصدی به فراتر از ۱۰ هزار دلار رسیده است.
• نفتکش‌های خلیج فارس: کرایه حمل هر بشکه نفت به مقاصد آسیایی تا مرز ۱۵.۲۲ دلار صعود کرده که رکوردی تاریخی محسوب می‌شود.

پیامدهای تورمی و تغییر موازنه در تجارت بین‌الملل

تحولات اخیر نشان داد که کشورهای ناظر بر تنگه‌ها و آبراه‌ها از اهرم‌های راهبردی بسیار قدرتمندی در نظام تجارت بین‌الملل برخوردارند. افزایش ممتد هزینه حمل‌ونقل دریایی نه تنها صنایع تولیدی را با کمبود مواد اولیه روبرو می‌کند، بلکه موج جدیدی از تورم را در بازارهای مصرف به راه خواهد انداخت.

تداوم این چالش‌های ساختاری در آبراه‌های کلیدی می‌تواند زنجیره تأمین بین‌المللی را برای مدتی طولانی دچار اختلال سازد و چشم‌انداز اقتصاد جهانی را بی‌ثبات کند.