چالش خودروهای فرسوده در بازار و جزئیات بسته حمایتی دولت برای نوسازی

خودروهای فرسوده و چالش جایگزینی آن‌ها در شرایط کنونی به یکی از معضلات اصلی مدیریت مصرف سوخت تبدیل شده است؛ وضعیتی که به دلیل شکاف عمیق میان قیمت بازار و ارزش اسقاط، مالکان را از نوسازی بازمی‌دارد.

ابعاد بحران خودروهای فرسوده و هدررفت سوخت در ناوگان کشور

براساس آمارهای موجود، از مجموع ۴۱ میلیون وسیله نقلیه در حال تردد در کشور، حدود ۲۲ میلیون دستگاه در رده وسایل نقلیه فرسوده قرار می‌گیرند. تردد این ناوگان با مصرف مازاد انرژی همراه است، به گونه‌ای که سالانه نزدیک به یک میلیارد لیتر بنزین یارانه‌ای به دلیل راندمان پایین این وسایل به هدر می‌رود.

در حال حاضر بیش از ۱.۹ میلیون دستگاه سواری شخصی در زمره وسایل فرسوده دسته‌بندی می‌شوند. با وجود اجرای برنامه‌های جدید اسقاط با هدف مهار آلودگی و کنترل تقاضای سوخت، تمرکز اصلی سیاست‌گذار بر ناوگان عمومی و موتورسیکلت‌ها معطوف شده و تسهیلات مستقیمی برای خودروهای شخصی پیش‌بینی نشده است.

شکاف شدید قیمت در بازار و نرخ گواهی اسقاط

ارزیابی معاملات پلتفرم‌های خرید و فروش نشان می‌دهد کف قیمت سواری‌های فرسوده پرتقاضای ساخت میانه دهه هشتاد از ۲۰۰ میلیون تومان آغاز می‌شود و متناسب با وضعیت فنی تا مرز ۹۰۰ میلیون تومان می‌رسد. این در حالی است که مشوق‌های اسقاط خودرو فاصله معناداری با این ارقام دارند.

سیاست‌های حمایتی و سازوکار نوسازی ناوگان

بسته حمایتی ۴۰۰ میلیون تومانی نوسازی منحصراً به خودروهای حمل‌ونقل عمومی، تاکسی‌های هیبریدی و برقی و اتوبوس‌ها تعلق دارد. با این حال، امتیاز واگذاری خودرو بدون فرآیند قرعه‌کشی به نرخ کارخانه برای متقاضیان اسقاط شخصی برقرار است که به دلیل اختلاف قیمت کارخانه و بازار، تا حدی مزیت اقتصادی ایجاد می‌کند.

ارزش هر برگه گواهی اسقاط خودرو سواری به ۶۰ میلیون تومان افزایش پیدا کرده است و مبلغ لاشه نیز بین ۲۰ تا ۴۰ میلیون تومان محاسبه می‌شود. همچنین طبق مقررات مربوط به آلودگی هوا، ثبت‌نام متقاضیان در سامانه ستاد نوسازی، مهلتی پنج‌ساله برای معافیت از محدودیت‌های تردد در کلان‌شهرها فراهم می‌کند.

چشم‌انداز اسقاط و نوسازی ناوگان سواری

افزایش تصاعدی هزینه‌های نگهداری، تعمیرات و چالش تأمین قطعات یدکی وسایل با سن بیش از ۲۰ سال، مهم‌ترین عاملی است که می‌تواند دارندگان این خودروها را به خروج از چرخه مصرف متمایل سازد. تا زمانی که متناسب‌سازی ارزش گواهی‌ها با واقعیت‌های تورمی بازار انجام نشود، اسقاط خودروهای شخصی نیازمند ارائه بسته‌های انگیزشی جامع‌تری خواهد بود.