مرمت آب‌انبار تاریخی قلعه بالا برای نجات یوزپلنگ آسیایی

عملیات احیا و مرمت آب‌انبار تاریخی قلعه بالا در مجاورت زیستگاه توران، با هدف تأمین پایدار منابع آبی حیات‌وحش و حفاظت مؤثر از یوزپلنگ آسیایی با موفقیت به پایان رسید.

پیوند میراث کهن و نجات یوزپلنگ آسیایی

طرح بازسازی آب‌انبار تاریخی قلعه بالا نمونه‌ای کم‌نظیر از هم‌افزایی میان حفاظت از آثار تاریخی و مراقبت از گونه‌های جانوری در معرض خطر است. این اقدام با تکیه بر معماری بومی و مصالح سنتی به اجرا درآمده تا کمبود آب ناشی از دوره‌های خشک‌سالی را برای زیست‌بوم منطقه جبران کند.

اجرای این پروژه با همکاری مؤسسه سروین، مجموعه مدیریت پارک ملی توران و همراهی مستقیم ساکنان بومی روستای قلعه بالا انجام شد تا هماهنگی میان جامعه محلی و نهادهای حفاظتی تقویت شود.

ذخیره‌سازی ۱۲ هزار لیتر آب در سازه کهن

مهم‌ترین رویکرد این برنامه، مهار و انباشت آب‌های مازاد قنات منطقه در این مخزن سنتی بوده است. ساختار مهندسی این سازه تاریخی اکنون توانایی نگهداری مقادیر قابل توجهی آب را برای دوره‌های اوج کم‌آبی داراست.

ظرفیت ذخیره: بالغ بر ۱۲ هزار لیتر آب پایدار
کاربرد اصلی: آب‌رسانی به آبشخورهای زیستگاه طبیعی توران
هدف حفاظتی: تأمین آب شرب گونه‌های نادر به ویژه یوزپلنگ ایرانی

تأسیس مرکز پژوهشی و توانمندسازی جامعه محلی

احیای فیزیکی این سازه پایان کار نخواهد بود و برنامه‌ریزی‌هایی برای استقرار یک پایگاه آموزشی و پژوهشی در این روستا شکل گرفته است. این کانون علمی قصد دارد مفاهیم کشاورزی پایدار و شیوه‌های مشارکت مردمی در حفاظت از محیط‌زیست را به اهالی آموزش دهد.

بهره‌گیری هوشمندانه از توانمندی‌های آب‌انبار تاریخی قلعه بالا بستری ماندگار فراهم کرده است تا هم هویت معماری منطقه محفوظ بماند و هم زنجیره بقای گونه‌های شاخص طبیعی در استان سمنان تضمین شود.