خودروهای فرسوده در بازار چند قیمت می‌خورند؟ جزئیات نرخ‌ها و شرایط اسقاط

خودروهای فرسوده با وجود فرسودگی فنی، همچنان با ارقام چشمگیری در بازار آزاد معامله می‌شوند و همین فاصله قیمتی، روند نوسازی ناوگان حمل‌ونقل شخصی را با چالش مواجه کرده است.

وضعیت ناوگان و هدررفت منابع انرژی

بر اساس آخرین آمارهای رسمی، از میان حدود ۴۱ میلیون وسیله نقلیه موجود در کشور، نزدیک به ۲۲ میلیون دستگاه در ردیف وسایل نقلیه فرسوده قرار دارند. تردد این حجم از خودروها و موتورسیکلت‌های مستهلک سالانه به اتلاف بیش از یک میلیارد لیتر بنزین یارانه‌ای و تشدید آلودگی هوا می‌انجامد.

درحال‌حاضر نزدیک به ۱.۹ میلیون خودروی سواری فرسوده در معابر شهری تردد می‌کنند؛ با این وجود، اولویت اصلی تسهیلات حمایتی دولت بیشتر به بخش حمل‌ونقل عمومی، تاکسی‌ها و موتورسیکلت‌ها اختصاص یافته است.

شکاف قیمت خودروهای فرسوده در بازار آزاد

بررسی معاملات نشان می‌دهد بهای اتومبیل‌های ساخت سال ۱۳۸۵ برحسب وضعیت بدنه و کارکرد، تفاوت فاحشی با ارزش اسقاطی آن‌ها دارد:

مشوق‌ها و موانع جایگزینی خودروهای فرسوده

افزایش هزینه‌های نگهداری و کمیاب شدن قطعات یدکی پس از دو دهه کارکرد، عمده‌ترین عاملی است که مالکان را به سمت بازنشسته کردن اتومبیل سوق می‌دهد. با این حال، ارزش پایین گواهی اسقاط در برابر نرخ‌های بازار، بازدارنده اصلی خروج این وسایل است.

طرح تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی نوسازی منحصراً برای ناوگان عمومی و تاکسی‌هاست و مالکان اتومبیل‌های شخصی صرفاً با تحویل گواهی اسقاط، در اولویت دریافت خودرو به قیمت کارخانه و بدون قرعه‌کشی قرار می‌گیرند.

ارزش گواهی اسقاط سواری به ۶۰ میلیون تومان و بهای لاشه فلزی به ۲۰ تا ۴۰ میلیون تومان رسیده است که مجموع آورده‌ای حدود ۲۲۰ میلیون تومان برای مالک ایجاد می‌کند. همچنین طبق مقررات، دارندگان وسایل نقلیه فرسوده به شرط ثبت‌نام در سامانه نوسازی، از مهلت پنج‌ساله برای تردد در کلان‌شهرها بهره‌مند خواهند شد.

موفقیت طرح‌های نوسازی ناوگان کشور به ایجاد توازن میان مشوق‌های مالی اسقاط و نرخ واقعی خودروها در بازار وابسته خواهد بود.