امدادرسانی بشردوستانه در سایه بحران جهانی؛ ثبت بالاترین آمار تلفات امدادگران

امدادرسانی بشردوستانه در سطح بین‌المللی با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبه‌رو شده و نادیده گرفتن تعهدات حقوقی توسط دولت‌ها، جان میلیون‌ها غیرنظامی و نیروهای داوطلب را در مناطق جنگی با خطر جدی مواجه ساخته است.

افزایش کم‌سابقه تلفات نیروهای امدادی در جهان

نقض مکرر قوانین بین‌الملل و بی‌توجهی به سازوکارهای نظارتی، فضا را برای ایجاد ناامنی گسترده علیه فعالان حوزه امداد فراهم کرده است. طی سه سال اخیر دست‌کم هزار تن از پرسنل امدادرسانی جان خود را از دست داده‌اند که این رقم نسبت به بازه زمانی مشابه پیشین، رشدی نزدیک به سه برابر را نشان می‌دهد.

طبق آمارهای رسمی بین‌المللی، تنها در سال ۲۰۲۵ صدها یورش به عملیات‌های بشردوستانه ثبت شده که تلفات و آسیب‌های سنگینی به همراه داشته است:

محدودیت‌های اداری و کاهش منابع مالی امدادرسانی بشردوستانه

فشارهای وارده بر نهادهای بین‌المللی تنها به تهدیدات فیزیکی محدود نمی‌شود. در ماه‌های گذشته، درخواست‌هایی مغایر با حریم خصوصی پرسنل امدادی مطرح شد که در پی مخالفت ۳۷ نهاد امدادرسان، مجوز فعالیت آن‌ها لغو گردید. این محدودیت‌ها دسترسی مستقیم به اقلام امدادی را دشوار کرده و هزینه‌های تامین کالا را افزایش داده است.

قوانین بشردوستانه بین‌المللی تعهدی فراگیر و الزام‌آور هستند؛ نباید گرسنگی به عنوان سلاح جنگی استفاده شود یا مراکز درمانی و امدادگران هدف حمله قرار گیرند.

هم‌زمان با گسترش بحران‌های انسانی نظیر شیوع ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو و خطر قحطی در سودان، کمک‌های مالی بین‌المللی با افت چشمگیری مواجه شده است. کشورهای عضو گروه هفت در سال ۲۰۲۶ بودجه کمک‌های توسعه‌ای خود را در مقایسه با سال ۲۰۲۴ تا نزدیک به یک‌سوم کاهش داده‌اند.

لزوم پایان مصونیت از مجازات در حقوق بین‌الملل

تضعیف سازوکارهای نظارتی و نادیده گرفتن احکام نهادهای قضایی بین‌المللی، ساختار امدادرسانی بشردوستانه را دچار بحران کرده است. بر اساس قطعنامه ۲۷۳۰ شورای امنیت سازمان ملل متحد، هرگونه تعرض به پرسنل امدادی باید مشمول تحقیقات مستقل و پیگرد قضایی الزام‌آور شود.

بزرگداشت فعالان و جان‌باختگان این عرصه، بدون ایجاد ساختارهای پاسخگویی شفاف و الزام کشورها به رعایت قوانین، کارآمد نخواهد بود و نجات جان انسان‌ها در مناطق بحرانی را ناممکن خواهد ساخت.