قربانی منجنیق در اسکاتلند؛ کشف نخستین سند فیزیکی از برخورد پرتابه سنگین با انسان

پژوهشگران دیرینه‌آسیب‌شناسی با بررسی جراحات مرگبار یک اسکلت قرون وسطایی در اسکاتلند، به شواهد بی‌سابقه‌ای از مرگ یک مدافع بر اثر برخورد مستقیم پرتابه منجنیق دست یافته‌اند. این یافته تاریخی می‌تواند نخستین سند فیزیکی ثبت‌شده از اصابت مستقیم ادوات سنگین محاصره به بدن انسان در کاوش‌های باستان‌شناسی باشد.

راز هولناک اسکلت شماره ۱۵۰ در قلعه استرلینگ

بقایای این جنگجو که در محافل علمی با عنوان «اسکلت شماره ۱۵۰» شناخته می‌شود، در محوطه زیرین کلیسای قلعه استرلینگ کشف شده است. دانشمندان دانشگاه برادفورد با استفاده از میکروسکوپ‌های پیشرفته، پرتونگاری و اسکن‌های میکروسی‌تی، الگوی آسیب‌های وارده به استخوان‌ها را مورد تحلیل دقیق قرار دادند.

بررسی‌های پزشکی قانونی حاکی از آن است که این فرد متحمل ضربه‌ای با انرژی فوق‌العاده سهمگین در یک لحظه شده است:

• ۶۱ شکستگی مجزا در بخش‌های مختلف جمجمه
• خرد شدن استخوان شانه راست و بخش فوقانی استخوان ران
• وجود نزدیک به ۶۰ قطعه استخوان شکسته در ناحیه قفسه سینه و دنده‌ها

سازوکار تخریب منجنیق‌های وزنه‌ای در میدان نبرد

منجنیق‌های بزرگ دوران کهن بر پایه سازوکار اهرم و وزنه تعادل عمل می‌کردند و با رهاسازی بازوی پرتابگر، سنگ‌های غول‌پیکر را در مسیری قوسی به سمت استحکامات پرتاب می‌کردند. محاسبات بالستیک نشان می‌دهد پرتابه‌ای به وزن تقریبی ۹۰ کیلوگرم می‌توانسته با سرعتی بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر بر ساعت به هدف اصابت کند و انرژی جنبشی فراتر از ۲۰۰ کیلوژول پدید آورد.

اگرچه هدف اصلی این جنگ‌افزارهای سنگین فرو ریختن باروها و دیوارهای دفاعی بود، اما در جریان نبردهای فرسایشی، اصابت سنگ‌ها و آوار ناشی از تخریب دیوارها به مدافعان تلفات سنگینی وارد می‌ساخت.

پیوند بقایای تاریخی با جنگ‌های استقلال اسکاتلند

آزمایش‌های تاریخ‌گذاری رادیوکربن نشان می‌دهد این قربانیان به اواخر سده سیزدهم و اوایل سده چهاردهم میلادی و دوران کشمکش‌های شدید میان پادشاهی اسکاتلند و انگلستان تعلق دارند. قلعه استرلینگ در فاصله سال‌های ۱۲۹۶ تا ۱۳۰۴ میلادی دست‌کم پنج بار میان دو ارتش دست‌به‌دست شد و در یکی از محاصره‌های مشهور، ادوارد اول پادشاه وقت انگلستان از عظیم‌ترین ماشین‌های محاصره خود استفاده کرد.

کشف این مجموعه جراحات استثنایی دریچه‌ای کم‌نظیر به سوی درک میزان خشونت و اثرات مرگبار تسلیحات مهندسی در میادین نبرد قرون وسطی گشوده است.