تضعیف چتر هسته‌ای آمریکا و تشدید خطرات موج نوین اشاعه تسلیحاتی

بحران بی‌اعتمادی به چتر هسته‌ای آمریکا موجب شده تا هم‌پیمانان بین‌المللی واشنگتن بازنگری‌های گسترده‌ای در راهبردهای امنیتی خود اعمال کنند؛ روندی پرمخاطره که زنگ خطر اشاعه تسلیحات اتمی را در سراسر جهان به صدا درآورده است.

تغییر دکترین امنیتی واشنگتن و پیامدهای جهانی آن

برای دهه‌ها، هم‌پیمانان ایالات متحده با تکیه بر سازوکار بازدارندگی گسترده این کشور، نیازی به طراحی و ساخت جنگ‌افزارهای نامتعارف احساس نمی‌کردند. با این وجود، حذف اشاره مستقیم به بازدارندگی همه‌جانبه در راهبرد دفاع ملی ایالات متحده برای سال ۲۰۲۶ میلادی و فشارهای کاخ سفید جهت تأمین هزینه‌های دفاعی توسط خود متحدان، این باور دیرین را متزلزل کرده است.

پژوهشگران حوزه امنیت بین‌الملل هشدار می‌دهند که این رویکرد انزواگرایانه، کشورهای مختلف را به سمت جست‌وجوی خودمختاری راهبردی هدایت می‌کند. تغییر محاسبات استراتژیک متحدان غربی و آسیایی می‌تواند به ایجاد یک واکنش زنجیره‌ای خطرناک در زمینه دستیابی به فناوری‌های بازدارنده ختم شود.

چرخش هم‌پیمانان به سمت خودمختاری راهبردی و اتمی

شواهد متعددی نشان‌دهنده تغییر جهت سیاست‌های دفاعی در آسیا و اروپا است. در قاره سبز، پاریس از تصمیم خود برای افزایش تعداد کلاهک‌های اتمی و ارائه چتر حفاظتی به چندین کشور اروپایی خبر داده است. هم‌زمان در شرق آسیا، توکیو بررسی‌های تازه‌ای پیرامون اصول سنتی غیرهسته‌ای خود آغاز کرده و سئول نیز گام‌هایی را برای توسعه توانمندی‌های مستقل برداشته است.

تلاش بازیگران منطقه‌ای برای ارتقای توان بازدارندگی مستقل، موازنه امنیتی را دگرگون کرده و ریسک سوءمحاسبه و ضربات پیش‌دستانه را به‌شدت افزایش می‌دهد.

بر اساس ارزیابی‌های موسسات صلح بین‌المللی، حدود ۸۳ درصد از کل زرادخانه‌های هسته‌ای فعال در اختیار دو قدرت مسکو و واشنگتن قرار دارد. در چنین فضایی، نوسازی مداوم کلاهک‌های اتمی توسط کشورهای دارای این سلاح‌ها، تعهدات بین‌المللی خلع سلاح را بیش از پیش به حاشیه رانده است.

فرسایش معاهده منع اشاعه و آینده امنیت بین‌الملل

کارشناسان کنترل تسلیحات معتقدند تداوم روند تضعیف چتر هسته‌ای آمریکا پایه‌های «معاهده منع اشاعه» (NPT) را سست می‌کند. افزایش رقابت تسلیحاتی و ورود فناوری‌های مرگبار به کانون تنش‌های منطقه‌ای، محیط ژئوپلیتیک جهان را ناپایدارتر و تهدید دسترسی گروه‌های افراطی به مواد حساس را جدی‌تر خواهد ساخت.