تنگه هرمز و اعتراض آمریکا به امتیازات عمان به ایران در توافق دریانوردی

مذاکرات جاری میان تهران و مسقط بر سر تدوین سازوکار جدید تردد دریایی در تنگه هرمز، با واکنش منفی و نگرانی عمیق مقام‌های کاخ سفید روبه‌رو شده است.

اختلاف واشنگتن با مفاد توافق دریانوردی در تنگه هرمز

ایالات متحده نسبت به بخش‌هایی از پیش‌نویس توافق مشترک ایران و عمان برای برقراری الگوهای تازه عبور شناورها اعتراض دارد. مسئولان ارشد آمریکایی بر این باورند که طرف عمانی در جریان این گفت‌وگوها انعطاف و امتیازات گسترده‌ای به تهران واگذار کرده است.

مبنای اصلی ناخشنودی واشنگتن، هرگونه ترتیبی است که حاکمیت نظارتی یا نفوذ عملیاتی ایران را بر رفت‌وآمد کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز تقویت کند. طرف آمریکایی نگران است که این چارچوب حقوقی و عملیاتی، دست برتر را در شاهراه انرژی به نیروهای ایرانی بدهد.

کاخ سفید اعلام کرده است با هر سازوکاری که موجب گسترش اختیارات مدیریتی ایران بر گذرگاه‌های بین‌المللی خلیج فارس شود، مخالف خواهد بود.

شروط ایران برای عبور شناورها و مواضع متقابل

دو کشور همسایه در تلاش‌اند تا کریدورهای معینی را برای ورود و خروج مطمئن نفتکش‌ها و کشتی‌های باری ترسیم کنند. با این حال، مواضع دو طرف و بازیگران بین‌المللی تفاوت‌های عمده‌ای دارد:

• مطالبات تهران: بازگشایی سراسری و پایدار آبراهه مستلزم برچیده شدن تحریم‌ها و خاتمه یافتن محاصره اقتصادی است.
• موضع کاخ سفید: دونالد ترامپ با لحنی هشدارآمیز از مسقط خواسته است برنامه‌های ایالات متحده برای هدایت تردد دریایی را مختل نکند.
• دیدگاه عمان: تلاش برای دستیابی به فرمولی فنی جهت کاهش تنش‌ها و تسهیل ترانزیت انرژی منطقه‌ای.

اهمیت راهبردی این گذرگاه حیاتی انرژی

محدودیت‌های عبور و مرور در تنگه هرمز از زمان آغاز درگیری‌های نظامی در تاریخ ۲۸ فوریه تشدید شده است. این معبر دریایی پیش از بحران، گذرگاه اصلی حدود ۲۰ درصد از محموله‌های نفت خام و گاز مایع مصرفی جهان به شمار می‌رفت و نقش بی‌بدیلی در امنیت انرژی ایفا می‌کرد.

در مجموع، آینده امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز به فرجام مذاکرات منطقه‌ای و چگونگی پاسخ‌گویی به مطالبات اساسی مطرح‌شده گره خورده است.