گرمای شدید و سالمندان؛ پژوهش‌ها از کاهش خطرناک آستانه تحمل بدن خبر می‌دهند

گرمای شدید خطرات جانی و عوارض بالینی بسیار گسترده‌تری نسبت به پیش‌بینی‌های قبلی برای سالمندان به همراه دارد، زیرا مطالعات علمی تازه نشان می‌دهد که آستانه تاب‌آوری فیزیولوژیک انسان با بالا رفتن سن به شکلی محسوس کاهش می‌یابد.

چرا گرمای شدید سالمندان را بیشتر تهدید می‌کند؟

سازوکار خنک‌سازی بدن هم‌زمان با افزایش سن تضعیف می‌شود. کاهش تعریق، ناتوانی رگ‌ها در انبساط کافی و تحمیل فشار مضاعف بر قلب، بدن افراد سالخورده را خیلی سریع‌تر به نقطه تنش حرارتی جبران‌ناپذیر می‌رساند؛ وضعیتی که در آن سیستم دفاعی بدن دیگر قادر به دفع حرارت مازاد نیست.

یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد افراد بالای ۶۵ سال در شرایط گرمایش ۱.۵ درجه‌ای کره زمین نسبت به دوران پیش از صنعتی‌شدن، سطحی از تنش گرمایی را متحمل می‌شوند که جوانان آن را در گرمایش ۴ درجه سانتی‌گرادی تجربه می‌کنند. بنابراین، تعیین یک حد دمایی یکسان برای همه گروه‌های سنی گمراه‌کننده است.

افزایش اندک میانگین دمای جهانی، توزیع شرایط اقلیمی را جابه‌جا کرده و توالی، شدت و ماندگاری امواج گرمای کشنده را چند برابر می‌کند.

پیامدهای سلامتی و آمار آسیب‌پذیری جهانی

اثرات مخرب بالا رفتن حرارت محیط صرفاً به گرمازدگی حاد محدود نمی‌شود، بلکه عامل اصلی مرگ‌ومیر تشدید بیماری‌های زمینه‌ای نظیر نارسایی‌های قلبی-عروقی، تنفسی و کلیوی است. داده‌های جدید حاکی از آن است که تعداد افراد مواجه با حداقل ۱۸۰ ساعت تنش حرارتی فراتر از ظرفیت بدنی در طول سال، به بیش از دو برابر برآوردهای اولیه رسیده است.

• بحران جمعیتی: جمعیت افراد ۶۰ سال به بالا از یک میلیارد نفر در سال ۲۰۲۰ به ۲.۱ میلیارد نفر (۲۱ درصد کل جمعیت جهان) در سال ۲۰۵۰ خواهد رسید.
• کانون‌های پرخطر: کشورهای پرجمعیت نظیر چین، هند، پاکستان و بنگلادش به تنهایی میزبان ۱.۵ میلیارد نفر در معرض تنش گرمایی جبران‌ناپذیر با افزایش ۳ درجه‌ای دما خواهند بود.
• محیط‌های سرپوشیده: عمده آسیب‌های جانی سالمندان در فضاهای بسته و به دلیل فقدان سامانه‌های سرمایشی رخ می‌دهد.

راهکارهای سازگاری و کاهش خطرات زیست‌محیطی

کارشناسان برای پیشگیری از پیامدهای فاجعه‌بار گرمای شدید، بر توسعه زیرساخت‌های شهری از جمله گسترش پوشش گیاهی، تهویه طبیعی، احداث مراکز خنک‌سازی عمومی و تقویت سامانه‌های هشدار زودهنگام تأکید می‌کنند. در عین حال، پشتیبانی از سالمندان تنها و آسیب‌پذیر از نظر اقتصادی و دسترسی پایدار به برق برای تهویه مطبوع، ضرورتی فوری به شمار می‌رود.

مهار تلفات انسانی ناشی از امواج حرارتی نیازمند برنامه‌ریزی شهری متمرکز بر گروه‌های آسیب‌پذیر در کوتاه‌مدت و تعهد همگانی به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در بلندمدت است.