مطالبات گندمکاران با تاخیر ۴۶ درصدی مواجه شد؛ چالش‌های خرید تضمینی گندم

روند خرید تضمینی گندم در سال زراعی جاری با چالش‌های جدی مالی روبه‌رو شده و تا پایان مردادماه حدود هشت میلیون و ۲۰۰ هزار تن محصول تحویل مراکز دولتی شده است. این در حالی است که برآوردهای اولیه تولید رقمی بین ۱۳ تا ۱۴ میلیون تن را نشان می‌داد، اما بدقولی در تسویه حساب‌ها بخشی از این محصول راهبردی را از چرخه تحویل رسمی خارج کرد.

بحران پرداخت مطالبات گندمکاران و کسری بودجه

از مجموع ۵۰۴ هزار میلیارد تومان اعتبار پیش‌بینی‌شده برای خرید تضمینی، تاکنون تنها ۲۱۸ هزار میلیارد تومان به کشاورزان پرداخت شده است. در حال حاضر حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان معادل ۴۶ درصد از مطالبات گندمکاران معوق مانده و این دیرکرد بی‌سابقه، معیشت تولیدکنندگان را در آستانه فصل کشت جدید به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

عوامل کاهش تحویل گندم به سیلوهای دولتی

تأخیر طولانی‌مدت در پرداخت وجه محصول، پیامدهای منفی متعددی بر چرخه توزیع غلات گذاشته و به ناترازی در مدیریت بازار دامن زده است:

• پیشی گرفتن قیمت جو: افزایش نرخ نهاده‌های دامی موجب شده بخشی از گندم تولیدی به جای مصارف انسانی، به خوراک دام اختصاص یابد.
• فعالیت دلالان و واسطه‌گری: عده‌ای از واسطه‌ها با خرید نقدی محصول، اقدام به انبار و دپوی گندم کرده‌اند.
• قاچاق و خروج غیرقانونی: اختلاف قیمت‌ها زمینه را برای خروج غیررسمی محصول از مبادی مرزی فراهم ساخته است.

تداوم تأخیر در تسویه مطالبات گندمکاران می‌تواند انگیزه کشاورزان را برای زیر کشت بردن اراضی در پاییز پیش‌رو از بین ببرد و خودکفایی در تولید این کالای استراتژیک را با مخاطره روبه‌رو سازد؛ بنابراین تسریع در پرداخت مابقی بدهی‌ها ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.