انزوای اقتصادی ایران؛ چرا ائتلاف با چین و روسیه برنامه‌های ترامپ را بی‌اثر می‌کند؟

تلاش‌های تازه کاخ سفید برای انزوای اقتصادی ایران با موانع ساختاری عمیقی روبه‌رو شده است؛ زیرا مناسبات ریشه‌دار تهران با قدرت‌های بزرگ شرقی، کارآمدی ابزارهای فشار واشنگتن را به چالش می‌کشد.

محدودیت‌های ساختاری در مسیر انزوای اقتصادی ایران

کاخ سفید با اعلام کارزاری گسترده قصد دارد تمامی شریان‌های مالی و مبادلات تجاری هم‌پیمانان تهران را هدف قرار دهد. با این حال، کارشناسان روابط بین‌الملل بر این باورند که نفوذ ایالات متحده بر پکن و مسکو بسیار ناچیز است. روسیه به‌واسطه مجازات‌های مالی پیشین، خارج از شبکه اقتصاد غربی فعالیت می‌کند و چین نیز اولویت را بر منافع پایدار خود قرار داده است.

پیشبرد موفقیت‌آمیز فشارهای مالی گسترده، نیازمند همراهی تمامی قدرت‌های بین‌المللی است؛ اقدامی یک‌جانبه که بدون همراهی بازیگران بزرگ شورای امنیت به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

پیوندهای راهبردی تهران و پکن در بخش انرژی

شریان‌های اقتصادی میان ایران و چین نقشی محوری در خنثی‌سازی راهبردهای واشنگتن دارند. پالایشگاه‌های مستقل چینی خریدار عمده محموله‌های نفتی هستند و وابستگی مستقیمی به سازوکار بانکی ایالات متحده ندارند.

• خرید عمده نفت: جذب نزدیک به ۸۰ درصد صادرات دریایی نفت ایران توسط خریداران چینی.
• استقلال مالی پالایشگاه‌ها: مصونیت نسبی شرکت‌های پردازشگر انرژی چین در برابر مجازات‌های ثانویه.
• ملاحظات دیپلماتیک: پرهیز واشنگتن از ایجاد تنش‌های غیرقابل‌کنترل در روابط تجاری با پکن.

گسترش تبادلات تجاری و نظامی میان مسکو و تهران

مناسبات راهبردی ایران و روسیه نیز مسیری مجزا از ساختار مالی غرب را طی می‌کند. امضای معاهده بلندمدت ۲۰ ساله، زمینه‌ساز جهش حجم تبادلات بازرگانی دو کشور به ۴.۸ میلیارد دلار طی ماه‌های اخیر شده است. افزون بر این، مبادلات تجاری و تجهیزاتی از مسیر دریای خزر فضایی امن برای گسترش همکاری‌ها پدید آورده است.

فرصت‌های نوین مالی در چارچوب پیمان بریکس

تهران برای مقابله با انزوای اقتصادی ایران و کاهش اثرات فشارهای مالی، عضویت در بانک توسعه نوین گروه بریکس را دنبال می‌کند. پیگیری تسویه مبادلات با ارزهای ملی و استفاده از خطوط اعتباری چندجانبه، افق‌های تازه‌ای برای تامین مالی مستقل از ارزهای غربی پدید آورده است.

در نهایت، پیوند منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی ایران با بلوک‌های غیرغربی نشان می‌دهد که تحقق اهداف واشنگتن برای به زانو درآوردن اقتصاد تهران با چالش‌هایی بنیادین و بازدارنده همراه است.