مراکز داده مداری اسپیس‌ایکس؛ چالش بزرگ پسماندهای الکترونیکی در فضا

پروژه جاه‌طلبانه ایجاد مراکز داده مداری اسپیس‌ایکس با هدف میزبانی از پردازش‌های سنگین هوش مصنوعی، چالش‌های زیست‌محیطی و مادی بی‌سابقه‌ای را برای منابع کره زمین به همراه خواهد داشت.

ابعاد پروژه مراکز داده مداری اسپیس‌ایکس و چالش پسماندهای فضایی

طرح پیشنهادی برای پرتاب یک میلیون ماهواره حامل پردازنده‌های گرافیکی به مدار زمین، مفهومی نوین از زباله‌های الکترونیکی را پدید می‌آورد. با توجه به طول عمر تقریبی پنج‌ساله سخت‌افزارهای پردازشی، سالانه نزدیک به ۲۰۰ هزار ماهواره از رده خارج خواهند شد.

بر اساس مستندات ارائه‌شده، سالانه حدود ۴۰ هزار دستگاه از این ماهواره‌ها هنگام ورود مجدد به جو می‌سوزند. این فرایند افزون بر تخریب لایه ازون ناشی از سوختن آلومینیوم، ذرات آلاینده را در سراسر جو پخش می‌کند. بخش باقی‌مانده ماهواره‌های فرسوده نیز به مدارهای دوردست هدایت می‌شوند و برای همیشه از دسترس چرخه بازیافت خارج می‌گردند.

میزان خروج عناصر گران‌بها در مراکز داده مداری اسپیس‌ایکس

برآوردها بر پایه تجهیز هر ماهواره به رک‌های پیشرفته پردازشی نشان می‌دهد که حجم عظیمی از فلزات استراتژیک از سیاره زمین خارج خواهد شد. این میزان هدررفت سالانه شامل ارقام زیر است:

• مس: حدود ۱,۰۰۰ تن
• فلزات گران‌بها: ۱۷۰ کیلوگرم طلا، ۲ تن نقره و بیش از ۲ تن پالادیوم
• فلزات صنعتی و کمیاب: بالغ بر ۲۰ تن تیتانیوم، ۲۰ تن بیسموت و ۷۶ کیلوگرم تالیوم

این ارقام معادل نزدیک به یک درصد از کل پالادیوم و تالیوم استخراج‌شده سالانه در جهان است که بدون امکان بازیابی به اعماق فضا فرستاده می‌شود.

معدن‌کاری معکوس فضایی و طرح‌های جایگزین

جبران فلزات مفقودشده از طریق استخراج سیارک‌ها مستلزم دستیابی سالانه به اجرامی با قطر صدها متر است؛ برای نمونه، تأمین مس از دست رفته نیازمند استخراج سیارکی به قطر ۱۴۰ تا ۱۹۰ متر خواهد بود. چنین معادله‌ای در واقع معکوس‌کننده ایده بهره‌برداری از منابع کیهانی برای زمین است.

اسپیس‌ایکس برای تعدیل هزینه‌های پرتاب و مصرف منابع، ایده احداث کارخانه‌های ماهواره‌سازی روی سطح ماه با استفاده از کانی‌های قمری را به عنوان راهکاری بلندمدت مطرح کرده است.

توسعه مراکز داده مداری اسپیس‌ایکس لزوم بازنگری در قوانین زیست‌محیطی فضایی و ارزیابی پیامدهای تخلیه پایدار ذخایر معدنی زمین را به موضوعی فوری برای آینده فناوری بدل کرده است.