علت پنهان یبوست فضانوردان در بی‌وزنی فضا فاش شد

تحقیقات نوین پزشکی از سازوکار پنهان بروز یبوست فضانوردان پرده برداشته و نشان می‌دهد که غیبت نیروی گرانش، تحرک روده را کند کرده و متابولیسم میکروبیوم دستگاه گوارش را دستخوش دگرگونی بنیادین می‌کند.

کشف ردپای ریزگرانش در میکروبیوم و یبوست فضانوردان

مسافران ایستگاه مداری همواره با مشکلات گوارشی گوناگونی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اکنون تیمی مشترک از متخصصان علوم زیستی دانشگاه کپنهاگ و آژانس فضایی آمریکا طی ارزیابی وضعیت جسمانی ده‌ها مسافر فضایی، به شواهد بیوشیمیایی تازه‌ای درباره اختلال در عملکرد روده‌ها دست یافته‌اند.

پژوهشگران با بهره‌گیری از دانش متابولومیکس و ابزارهای طیف‌سنجی پیشرفته، دگرگونی‌های شیمیایی پلاسما را در طول اقامت در فضا رهگیری کردند. داده‌ها نشان داد که کاهش سرعت جابه‌جایی مواد در مجاری گوارشی، میکروب‌های مفید را مجبور به مصرف منابع پروتئینی به جای هیدرات‌های کربن می‌کند.

سازوکار سلولی تغییر فعالیت باکتری‌های روده

در شرایط عادی، باکتری‌های ساکن در دستگاه گوارش انرژی مورد نیاز خود را از کربوهیدرات‌های پیچیده و فیبرهای گیاهی تأمین می‌کنند. زمانی که روند عبور ضایعات گوارشی کُند می‌شود، باکتری‌ها پیش از رسیدن فیبر به انتهای مسیر، به سراغ اسیدهای آمینه می‌روند.

• افزایش متابولیت‌های پروتئینی: ترکیباتی همچون پاراکرسول سولفات و ایندوکسیل سولفات در خون فضانوردان افزایش می‌یابد.
• تولید فراورده‌های جانبی: تجزیه پروتئین‌ها به تولید موادی مانند آمونیاک و ترکیبات گوگردی منجر می‌شود.
• تغییرات اسیدهای آلی: افزایش اسید پملیک در پلاسما، نشانه مستقیمی از کاهش سرعت تخلیه روده‌ها است.

داده‌های آماری جامعه هدف در پژوهش

محققان با بازبینی صدها نمونه بیولوژیکی، تغییرات فیزیولوژیک را در بازه‌های زمانی مختلف پایش نمودند:

تحلیل‌های آزمایشگاهی همچنین حاکی از افت ۱۰ درصدی اسید اوریک خون در طول مأموریت‌ها بود که مدتی پس از فرود دوباره به سطح طبیعی بازگشت.

راهکارهای تغذیه‌ای برای مأموریت‌های طولانی‌مدت کیهانی

یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که برای مهار یبوست فضانوردان در سفرهای طولانی آینده، اصلاح رژیم غذایی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. غنی‌سازی جیره غذایی با فیبرهای دیرتخمیر می‌تواند فعالیت تخمیری روده را به حالت طبیعی حفظ کند.

درک تعامل میان جاذبه صفر، فلور میکروبی و متابولیسم انسانی، گامی حیاتی در تضمین سلامت زیستی انسان برای سفرهای دوردست به مریخ و اعماق کیهان به شمار می‌رود.