لغو ارتقای موشک آریان ۶ در پی افزایش هزینه‌های فضایی اروپا

برنامه‌های توسعه‌ای موشک آریان ۶ پس از تصمیم نهادهای تصمیم‌گیر اروپایی برای متوقف ساختن ارتقای فنی این پرتابگر وارد مرحله‌ای پیچیده شد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده است که این فضاپیما طی دو سال گذشته هشت مأموریت مداری کاملاً موفقیت‌آمیز را در کارنامه خود به ثبت رسانده بود.

توقف ارتقای فنی موشک آریان ۶ و لغو پروژه بلوک ۳

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، آژانس فضایی اروپا توسعه نسخه ارتقایافته موسوم به «بلوک ۳» را متوقف کرده است. محور اصلی این پروژه، به‌کارگیری مرحله دوم سبک‌وزن «ایکاروس» با ساختار کامپوزیت کربنی بود که توان عملیاتی پرتابگر را به شکل چشمگیری بهبود می‌بخشید.

کنار گذاشتن این برنامه، مأموریت‌های اکتشافی و پژوهشی مهمی از جمله ارسال کاوشگر به قمر یخی «انسلادوس» در مدار سیاره زحل را با ابهام جدی روبه‌رو می‌کند. با وجود اینکه موشک آریان ۶ استقلال راهبردی اروپا را در دسترسی به فضا تضمین کرده است، اما هزینه‌های ساخت و پرتاب آن باعث نارضایتی سیاست‌گذاران قاره سبز شده است.

بار مالی سنگین و یارانه‌های دولتی پرتابگر اروپایی

تخمین زده می‌شود هزینه هر بار پرتاب این پرتابگر بین ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون یورو باشد. توسعه این سامانه و آماده‌سازی پایگاه فضایی گویان فرانسه بالغ بر ۳.۶ میلیارد یورو هزینه به همراه داشته است. علاوه بر این، کشورهای عضو برای حفظ چرخه عملیاتی، ناچارند به ازای هر پرتاب مبلغی بین ۳۲ تا ۳۸ میلیون یورو یارانه مستقیم پرداخت کنند.

با در نظر گرفتن هزینه‌های توسعه و یارانه‌های جاری، مالیات‌دهندگان اروپایی بیش از ۱۰۰ میلیون یورو برای هر مأموریت فضایی می‌پردازند.

این فضاپیما با وجود عقد قرارداد برای ۱۸ پرتاب تجاری با شرکت آمازون به‌منظور استقرار منظومه ماهواره‌ای لئو، سودآوری اقتصادی مناسبی ندارد و انجام این مأموریت‌ها همچنان با زیان مالی همراه است.

چالش رقابت با سامانه‌های چندبارمصرف جهانی

در حالی که تقاضا برای ارسال ماهواره‌ها به مدار زمین افزایش یافته، تصمیم‌گیرندگان اروپایی با دوگانه‌ای دشوار برای تعیین نرخ پرتاب‌های سالانه مواجه شده‌اند:

• افزایش تولید: سرمایه‌گذاری سنگین در خطوط تولید و کارخانه‌ها برای رساندن تیراژ به ۱۵ تا ۲۰ پرتاب در سال.
• توسعه فناوری نوین: انتقال منابع مالی به نسل آینده پیشرانه‌ها با قابلیت استفاده مجدد جهت رقابت با شرکت‌های آمریکایی و چینی.

تصمیم نهایی وزرای اروپایی طی ماه‌های آینده چشم‌انداز راهبردی و بقای اقتصادی موشک آریان ۶ را در رقابت شدید بازار فضایی جهان مشخص خواهد کرد.