سیاه‌خروس قفقازی در کانون برنامه ملی نجات؛ ثبت ۱۹۰ قطعه در ارسباران

سیاه‌خروس قفقازی به عنوان یکی از نادرترین گونه‌های جانوری کشور، با اجرای برنامه ملی حفاظت و تشکیل کارگروه تخصصی، تحت پایش دقیق‌تر قرار گرفته است. بررسی‌های زیست‌محیطی نشان می‌دهد جمعیت کنونی این پرنده در زیستگاه‌های طبیعی ایران بین ۱۵۰ تا ۱۹۰ قطعه تخمین زده می‌شود.

ارسباران؛ پناهگاه اصلی سیاه‌خروس قفقازی

منطقه حفاظت‌شده ارسباران در استان آذربایجان شرقی تنها رویشگاه و زیست‌بوم این پرنده در مرزهای کشور به شمار می‌رود. از نگاه جغرافیایی، این محدوده جنوبی‌ترین نقطه پراکنش سیاه‌خروس قفقازی در سراسر گیتی محسوب می‌شود که همین ویژگی بر حساسیت اقدامات مراقبتی می‌افزاید.

داده‌های تاریخی نشان می‌دهد پیش از انقلاب نیز شمار این پرندگان حدود ۲۰۰ قطعه برآورد شده بود. کارشناسان معتقدند با وجود ثبات نسبی جمعیت در دهه‌های گذشته، حفظ ساختار زیستگاه برای بقای این گونه حیاتی است.

چالش‌های سرشماری و رفتارشناسی گونه

پایش و دستیابی به آمار قطعی این پرنده به دلیل زیست پنهان‌کارانه در اعماق پوشش‌های جنگلی با دشواری‌های فراوانی همراه است. این پرندگان تنها در اردیبهشت‌ماه و هم‌زمان با موسم زادآوری از پوشش‌های انبوه خارج شده و در گستره بوته‌زارها نمایان می‌شوند.

رفتارهای نمایشی و جفت‌یابی پرندگان نر در میانه بهار، یگانه بازه زمانی مناسب برای ثبت دقیق داده‌ها و ارزیابی جمعیت میدانی به شمار می‌آید.

مشارکت بومیان در احیای جمعیت سیاه‌خروس قفقازی

در چارچوب سند بازنگری‌شده نجات، همکاری اهالی منطقه و ذی‌نفعان محلی به عنوان رکن اساسی در نظر گرفته شده است. توانمندسازی بومیان، برگزاری دوره‌های ترویجی و بهره‌گیری از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد، مسیر ایمن‌سازی زیستگاه را هموار می‌سازد.

برنامه‌ریزی جامع، ترکیب پایش‌های علمی مستمر با آموزش‌های عمومی، ضامن تداوم حیات سیاه‌خروس قفقازی در کوهستان‌های شمال‌غرب کشور خواهد بود.