گسترش کمبود دارو به اقلام پرمصرف؛ پشت‌پرده اختلال در زنجیره تأمین و توزیع

بحران کمبود دارو در ماه‌های اخیر وارد فاز تازه‌ای شده و دامنه آن از داروهای تخصصی و نایاب خارجی فراتر رفته و اقلام متداول درمانی را نیز درگیر کرده است.

سرایت کمبود دارو به اقلام پرمصرف و روزمره

شهروندان هنگام مراجعه به مراکز درمانی، برای تهیه ساده‌ترین مسکن‌ها، داروهای گوارشی و آرام‌بخش‌های رایج با پاسخ منفی مواجه می‌شوند. اقلامی نظیر کلونازپام، آسنترا، بوسپیرون، کلیدینیوم‌سی و ژلوفن از جمله محصولاتی هستند که تهیه یک‌جای آن‌ها در یک داروخانه دشوار شده است.

اگرچه آمارهای رسمی تا میانه مردادماه وجود ۴۲ قلم کسری دارویی را تایید می‌کنند، اما واقعیت ملموس در سطح جامعه نشان می‌دهد که دسترسی پایدار به داروهای اساسی مختل شده و بیماران ناچار به جست‌وجو در چندین داروخانه متوالی هستند.

ریشه‌های نایاب شدن اقلام دارویی تولید داخل

برخلاف تصور عمومی، تولید محصولات داخلی نیز به طور کامل در امان از نوسانات خارجی نیست. بخش عمده‌ای از زنجیره تولید شامل مواد مؤثره، ملزومات بسته‌بندی و تجهیزات جانبی مستلزم واردات است و هرگونه مانع در تخصیص ارز یا حمل‌ونقل کالا، ماه‌ها بعد اثر خود را در بازار نشان می‌دهد.

«قفسه داروخانه‌ها آخرین حلقه از زنجیره پیچیده داروست؛ جایی که نقص در تمامی مراحل پیشین از تأمین ماده اولیه تا پخش آشکار می‌شود.»

از سوی دیگر، تثبیت دستوری قیمت برخی داروهای قدیمی در کنار جهش هزینه‌های تولید، انگیزه اقتصادی کارخانجات را برای عرضه منظم این محصولات کاهش داده است.

چالش‌های توزیع و سهمیه‌بندی در داروخانه‌ها

نامنظم بودن روند توزیع سبب شده تا موجودی اقلام پرتقاضا در فواصل زمانی کوتاه به صفر برسد. این نوسانات، برخی مراکز دارویی را به سمت مدیریت غیررسمی موجودی و نگهداری اقلام برای مراجعان دائم یا نسخه‌های خاص سوق داده است.

تداوم این وضعیت، آرامش روانی متقاضیان را تهدید کرده و تکرار پاسخ «نداریم» اعتماد عمومی را نسبت به تداوم درمان‌های اساسی دچار آسیب جدی می‌کند.