برنامه پزشکی خانواده؛ الزامات تأمین مالی و نگه‌داشت ۳۰ هزار پزشک عمومی

موفقیت پایدار برنامه پزشکی خانواده در کشور در گرو تأمین منابع مالی پایدار، واقعی‌سازی تعرفه‌ها و ارتقای انگیزه حرفه‌ای پزشکان عمومی است تا تحولی بنیادین در نظام سلامت رقم بخورد.

چالش‌های اساسی و پیش‌نیازهای برنامه پزشکی خانواده

اجرای اثربخش نظام ارجاع و طرح پزشک خانواده به مؤلفه‌های زیرساختی متعددی وابسته است. ابلاغ بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های اداری به‌تنهایی نمی‌تواند متضمن دستیابی به اهداف کلان سلامت باشد.

برای استقرار یک ساختار کارآمد، نظام سلامت نیازمند بیمه‌های توانمند، محاسبه قیمت تمام‌شده خدمات، سامانه‌های یکپارچه تبادل داده و توجه ویژه به معیشت کادر درمان است. بدون تأمین این پیش‌شرط‌ها، زنجیره ارائه خدمات با اختلال مواجه خواهد شد.

تکمیل زنجیره ارجاع در نسخه نوین طرح

نسخه جدید برنامه پزشکی خانواده برخلاف الگوهای پیشین که بیشتر بر سطح یک متمرکز بودند، سطوح تخصصی و بیمارستانی را نیز به چرخه درمان متصل می‌کند. در این چارچوب، تبادل بازخورد درمانی میان سطوح مختلف از طریق پرونده الکترونیک سلامت الزامی است.

• سطح یک: مراقبت اولیه، پیشگیری، غربالگری و مدیریت سلامت جمعیت تحت پوشش توسط پزشک عمومی
• سطح دو: ارائه خدمات تشخیصی و درمانی در کلینیک‌های تخصصی بر پایه ارجاع علمی
• سطح سه: بستری و اقدامات فوق‌تخصصی در مراکز بیمارستانی پیشرفته

تأمین نیروی انسانی و بازطراحی شیوه پرداخت

برای اجرای سراسری برنامه پزشکی خانواده به حدود ۳۰ هزار پزشک عمومی نیاز است. بررسی‌ها نشان می‌دهد ظرفیت عددی فارغ‌التحصیلان پزشکی کشور برای تأمین این نیاز کاملاً کافی است، اما چالش اصلی در توزیع عادلانه و ایجاد انگیزه برای ماندگاری پزشکان نهفته است.

پرداخت صرف بر پایه شمارش ویزیت، پاسخگوی وظایف گسترده تیم سلامت نیست؛ الگوی پرداخت باید ترکیبی از پوشش جمعیتی، کیفیت مراقبت مستمر و پایش شاخص‌های سلامت جامعه باشد.

استفاده از توان بخش خصوصی در کنار ارتقای زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و پایداری شبکه اینترنت، روند اجرای این طرح ملی را تسهیل خواهد کرد.

استقرار کامل نظام ارجاع و پیشبرد اهداف برنامه پزشکی خانواده تنها در سایه نگاه ساختاری، اصلاح تعرفه‌ها و حفظ امنیت شغلی کادر درمان امکان‌پذیر خواهد بود.