هشدار نسبت به تبعات اختلال در مسیر دریایی تجارت خارجی و خطر تعطیلی کارخانه‌ها

تداوم اختلال در مسیر دریایی تجارت خارجی، شریان‌های حیاتی دادوستد فرامرزی کشور را هدف قرار داده و زنجیره تولید و تأمین کالا را با مخاطراتی بی‌سابقه روبه‌رو ساخته است. انباشت کالاها در بنادر مبدأ، افت قیمت‌های جهانی و توقف ورود نهاده‌های کارخانه‌ای، تاب‌آوری شبکه صنعتی را در آستانه فرسایش کامل قرار داده است.

پیامدهای سنگین اختلال در مسیر دریایی تجارت خارجی بر صنایع

بحران ناشی از انسداد خطوط ترابری آبی، افزون بر تحمیل هزینه‌های سنگین انبارداری، زمان طلایی صادرات را از تولیدکنندگان سلب کرده است. کاهش بهای فرآورده‌های معدنی نظیر فولاد، کنسانتره و گندله در بازارهای فرامرزی، سبب افت درآمدهای ارزی و تهدید بقای بنگاه‌های تولیدی شده است.

ادامه این روند برای بازه‌ای بیش از یک ماه دیگر، موج تازه‌ای از شوک‌های تورمی، کمبود مواد اولیه و ورشکستگی واحدهای صنعتی را رقم خواهد زد؛ چراکه ظرفیت تقاضای داخلی پاسخگوی حجم تولیدات صادرات‌محور نیست.

چالش‌های لجستیکی و محدودیت کریدورهای زمینی

تکیه بر راه‌های زمینی و شبکه راه‌آهن نمی‌تواند جایگزین مطمئنی برای اختلال در مسیر دریایی تجارت خارجی باشد. اختلاف فاحش در توان بارگیری، انتقال سریع محموله‌های عظیم تجاری را از طریق مسیرهای خشکی ناممکن می‌سازد.

• تفاوت چشمگیر توان حمل: یک شناور فله‌بر توان جابه‌جایی حدود ۵۰ هزار تن کالا را دارد، در حالی که هر رام قطار باری تنها ۲ هزار تا ۲۵۰۰ تن بار حمل می‌کند.
• کانتینرهای سرگردان: تخلیه بین ۷ تا ۱۲ هزار کانتینر ایرانی در لنگرگاه کراچی به علت ناامنی‌های جاده‌ای و موانع ترانزیتی متوقف مانده است.
• توقف خطوط صنعتی: بروز اختلال در دسترسی به ورقه‌های قلع‌اندود و مواد پایه، برخی خطوط بزرگ صنعتی را به سمت تعطیلی کشانده است.

فرسایش تاب‌آوری اقتصادی زیر فشار تورم و ارزبری

جهش بهای ارز از تراز ۱۴۰ هزار تومان به حوالی ۱۹۰ هزار تومان، در کنار استهلاک ذخایر مواد اولیه، توان مقاومت بنگاه‌های تولیدی را تحلیل برده است. گزینه‌های جایگزین زمینی در مقطع کنونی تنها کارکردی شبیه به مُسکن دارند و زیرساخت‌های ریلی توان پشتیبانی از این حجم تجارت را در کوتاه‌مدت نخواهند داشت.

در صورت مهار نشدن بحران ترابری و تداوم چالش‌های دریایی، اقتصاد ملی با ریزش رشد اقتصادی، تشدید نرخ بیکاری و رکود سنگین در بخش تولید مواجه می‌شود که بازگشت از آن نیازمند هزینه‌های جبران‌ناپذیر خواهد بود.