صنعت فولاد در بزنگاه ناترازی انرژی؛ راهکارهای عبور از چالش در متالکس ۱۴۰۵

صنعت فولاد کشور این روزها در شرایطی خود را برای رویدادهای تخصصی آماده می‌کند که بحران ناترازی انرژی و کاهش استفاده از ظرفیت‌های اسمی، حرکت به سوی ارتقای کیفی و محصولات با ارزش افزوده بالا را به ضرورتی حیاتی تبدیل کرده است.

چالش‌های تولید در بستر ناترازی حامل‌های انرژی

هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی فولاد و متالورژی اصفهان موسوم به متالکس ۱۴۰۵ در روزهای نخست شهریورماه با تمرکز بر هم‌افزایی و عبور از بحران‌های پیش‌رو برپا می‌شود. فعالان بخش خصوصی معتقدند این رویداد بستری مناسب برای شبکه‌سازی، خلق راهکارهای نوین و بررسی چالش‌های کلان تولید به شمار می‌رود.

محدودیت‌های تأمین برق و گاز در فصول مختلف سال، فشار سنگینی بر خطوط تولید وارد کرده است. بخش عمده‌ای از کارشناسان تأکید دارند که با وجود سهم قابل‌توجه این بخش در درآمدهای ارزی، کارخانه‌های فولادی همواره در خط مقدم قطعی برق قرار می‌گیرند، در حالی که مصرف این واحدها بخش اندکی از کل ظرفیت شبکه را تشکیل می‌دهد.

قطع مکرر حامل‌های انرژی سبب افت ۴۰ درصدی بهره‌برداری از ظرفیت‌های تولیدی شده است؛ آسیبی که سالانه مانع تولید حداقل ۲ میلیون تن محصول نهایی می‌شود.

جایگاه کلیدی زنجیره فلزات و ضرورت دگرگونی کیفی

بررسی شاخص‌های اقتصادی نشان می‌دهد که صنعت فولاد پیوندی عمیق با ساختار کلان مالی و اشتغال کشور دارد. جدول زیر سهم این بخش را در متغیرهای اقتصادی نشان می‌دهد:

با توجه به جهش شدید هزینه‌های تولید و انرژی، تداوم تولید شمش و مقاطع ساده ساختمانی دیگر توجیه اقتصادی گذشته را ندارد. در حال حاضر سهم محصولات کیفی و آلیاژی ویژه در سبد تولیدات داخلی تنها حدود ۳ تا ۴ درصد برآورد می‌شود؛ رقمی که در مقایسه با سهم بیش از ۲۰ درصدی کشورهای پیشرو مانند ژاپن و چین نیازمند اصلاح ساختاری بنیادین است.

توسعه بازارهای منطقه‌ای و ورود به بازارهای صادراتی

در کنار ارتقای فناوری و حرکت به سمت فولاد سبز، گشایش بازارهای جدید در اولویت قرار گرفته است. اتصال به بازار انبوه‌سازان کشورهای همسایه از جمله ارمنستان، به عنوان دروازه ورود به اتحادیه اقتصادی اوراسیا، ظرفیت‌های جدیدی برای فروش محصولات نهایی ایجاد خواهد کرد. حجم صادرات به این بازار در سال‌های اخیر به بیش از ۳۱ میلیون دلار رسیده و امکان توسعه آن از طریق تسهیل کانال‌های بانکی وجود دارد.

در نهایت، بقا و رقابت‌پذیری صنعت فولاد مشروط به هماهنگی میان سیاست‌گذاران در تأمین زیرساخت‌های انرژی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در فناوری‌های نوین و محصولات تخصصی خواهد بود.