نابودی کتاب‌ها توسط هوش مصنوعی؛ درخواست نهادهای مدنی برای ورود رگولاتوری به انحصار دانش

ماجرای نابودی کتاب‌ها توسط هوش مصنوعی ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است؛ جایی که بیش از ۱۲ سازمان مدافع حقوق مصرف‌کننده و منافع عمومی با تسلیم درخواستی رسمی به کمیسیون تجارت فدرال، خواستار آغاز تحقیقاتی جامع درباره شیوه جمع‌آوری منابع آموزشی توسط شرکت‌های فعال در حوزه فناوری شدند.

ابعاد حقوقی و پیامدهای نابودی کتاب‌ها توسط هوش مصنوعی

نهادهای حامی حقوق عامه در نامه‌ای به مقامات ارشد کمیسیون تجارت فدرال تصریح کردند که برخی توسعه‌دهندگان فناوری‌های نوین، پس از تهیه کلان آثار چاپی، صفحات آن‌ها را اسکن کرده و سپس نسخه‌های فیزیکی را به صورت کامل معدوم می‌سازند. بر اساس شواهد موجود، شماری از این آثار امحاشده از زمره واپسین مجلدات باقی‌مانده در سطح جهان بوده‌اند.

این رویه که کارشناسان آن را «احتکار همراه با انهدام منابع» نامیده‌اند، دسترسی جامعه دانشگاهی و سایر رقبا به سرچشمه‌های اصلی دانش را به شدت مختل می‌کند. منتقدان معتقدند این رفتار با بند ۵ قانون تجارت فدرال که اقدامات فریبکارانه و رقابت ناعادلانه تجاری را منع می‌کند، در تضاد مستقیم قرار دارد.

«تداوم این روند زمینه‌ساز آینده‌ای خواهد بود که در آن صرفاً توانمندترین شرکت‌های تجاری، با از میان بردن نسخه‌های کاغذی و کهن، به یگانه پاسداران حافظه مکتوب بشر بدل می‌شوند.»

سابقه شکایت‌ها و ورود غول‌های فناوری به پرونده

این نخستین بار نیست که چالش‌های مرتبط با داده‌های آموزشی مدل‌های زبانی به مراجع قضایی کشیده می‌شود. پرونده‌های پیشین نشان‌دهنده گستردگی این پدیده میان شرکت‌های پیشرو است:

• شکایت نویسندگان از آنتروپیک: این شرکت پیش‌تر به اسکن و دور انداختن حجم انبوهی از متون چاپی متهم شد، هرچند بعداً حکمی مبنی بر عدم نقض قانون حق نشر در جریان آموزش مدل کلود صادر گردید.
• گزارش‌های نظارتی درباره آمازون: یافته‌های رسانه‌ای حکایت از آن دارد که این مجموعه نیز فرآیند خرید تجمیعی و دیجیتالی‌سازی کتاب‌ها همراه با نابودی فیزیکی آن‌ها را به کار بسته است.

نهادهای ناظر تأکید دارند که روشن شدن مقیاس دقیق نابودی کتاب‌ها توسط هوش مصنوعی و جلوگیری از انحصار منابع تاریخی و ادبی، ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ سلامت بازار فناوری و صیانت از میراث مکتوب بشری به شمار می‌رود.