خودروهای برقی و هیبریدی؛ کلید نجات ایران از بحران ناترازی بنزین

بحران فزاینده مصرف سوخت و ناترازی انرژی سبب شده تا کارشناسان استفاده از خودروهای برقی و هیبریدی را به عنوان راهکاری بنیادین برای مهار مصرف بنزین پیشنهاد کنند. در شرایطی که روزانه ۱۴۰ میلیون لیتر بنزین در کشور سوزانده می‌شود و کسری تولید به ۲۵ میلیون لیتر در روز رسیده است، سیاست‌گذاران به جای اصلاح ساختار ناوگان حمل‌ونقل، تمرکز خود را بر شیوه‌های قیمتی و کاهش سهمیه‌ها معطوف کرده‌اند.

جهش بین‌المللی ناوگان خودروهای برقی و هیبریدی

بررسی آمارهای جهانی نشان می‌دهد که کشورهای منطقه و جهان با شتابی چشمگیر به سمت برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل حرکت می‌کنند. بر پایه گزارش نهادهای بین‌المللی، فروش وسایل نقلیه الکتریکی در خاورمیانه طی سال ۲۰۲۵ جهشی ۴۰ درصدی را ثبت کرده است که کشورهای امارات، عربستان و قطر بیشترین سهم را در این تحول داشته‌اند.

ترکیه نیز در همسایگی ایران موفق شده است سهم بازار این وسایل نقلیه را از یک درصد در سال ۲۰۲۲ به ۲۰ درصد با فروش ۲۴۰ هزار دستگاه برساند. در مقیاس جهانی نیز بیش از ۷۴ میلیون خودروی تمام‌برقی و هیبریدی در حال تردد هستند که کشور چین با ۴۴ میلیون دستگاه، پیشتاز بلامنازع این صنعت به شمار می‌رود.

تداوم تولید خودروهای پرمصرف و بی‌کیفیت داخلی در کنار تردد ناوگان فرسوده، سالانه میلیاردها دلار خسارت به منابع ملی وارد می‌سازد.

ریشه‌های ساختاری بحران مصرف سوخت در ایران

کارشناسان عوامل متعددی را در شکل‌گیری ناترازی بنزین موثر می‌دانند که مهم‌ترین آن‌ها به ساختار صنعت خودرو و شبکه حمل‌ونقل بازمی‌گردد:

• کیفیت پایین خودروهای داخلی: مصرف سوخت محصولات بومی تا چند برابر معیارهای نوین جهانی ارزیابی می‌شود.
• ناوگان گسترده خدمات اینترنتی: فعالیت جامعه ۱۵ میلیونی رانندگان خودرو و موتورسیکلت در پلتفرم‌های حمل‌ونقل آنلاین.
• قاچاق سازمان‌یافته سوخت: خروج غیرقانونی روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون لیتر بنزین و گازوئیل از مرزهای کشور.
• فقدان راهبرد جامع: بی‌توجهی به توسعه زیرساخت‌های شارژ و عدم واردات هدفمند محصولات پاک.

ضرورت بازنگری در سیاست‌های صنعت خودرو

نمایندگان مجلس و مسئولان بهینه‌سازی مصرف سوخت تأکید دارند که افزایش قیمت نباید نخستین و تنها گزینه دولت‌ها باشد. شکستن انحصار بازار، تسهیل ورود خودروهای برقی و هیبریدی و ملزم‌سازی خودروسازان داخلی به ارتقای استانداردهای فنی، اقداماتی غیرقیمتی هستند که می‌توانند کشور را از تهدید مصرف ۲۰۰ میلیون لیتری بنزین در روز نجات دهند.

حل ریشه‌ای معضل سوخت در کشور نیازمند ریل‌گذاری تازه در صنعت خودرو، نوسازی ناوگان فرسوده و استقبال واقعی از فناوری‌های پاک در سیاست‌گذاری انرژی است.