کودکان کار و خیابان؛ نقش فقر معیشتی در تشدید آسیب‌ها و راهکارهای نوین توانمندسازی

پدیده کودکان کار و خیابان یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی به شمار می‌رود که بر اساس آخرین ارزیابی‌ها، ریشه اصلی گسترش آن در تنگناهای معیشتی و ناتوانی مالی خانواده‌ها نهفته است.

فقر خانوادگی؛ پیشران اصلی ورود کودکان کار و خیابان به بازار کار

بررسی وضعیت بیش از ۱۲ هزار کودک نشان می‌دهد که تنگناهای اقتصادی عامل سوق داده شدن حدود ۹ هزار نفر از آنان به سمت مشاغل دشوار بوده است. نکته قابل توجه در این آمارها، حضور والدین در کنار اکثریت این افراد است؛ به‌طوری‌که افزون بر ۸ هزار نفر از این فرزندان دارای پدر و مادر هستند.

این داده‌ها ضرورت تغییر راهبردها از نگهداری شبانه‌روزی به سمت تقویت معیشت و ثبات خانواده را بیش از گذشته آشکار می‌سازد.

تغییر رویکرد حمایتی و اولویت‌بخشی به نهاد خانواده

نهادهای متولی در حال حاضر تمرکز اصلی خود را بر چهار اصل خانواده‌محوری، ارائه خدمات روزانه، کوچک‌سازی مراکز اقامتی و توانمندسازی اقتصادی قرار داده‌اند. راه‌اندازی مراکز روزانه این فرصت را فراهم کرده است تا فرزندان آسیب‌دیده ضمن بهره‌مندی از خدمات مشاوره‌ای و آموزشی، پیوند خود را با فضای خانه حفظ کنند.

افزایش صددرصدی یارانه‌های حمایتی با هدف جلوگیری از جدایی فرزندان از کانون خانواده و توانمندسازی سرپرستان آنان در دستور کار قرار دارد.

انسداد مبادی آسیب و مقابله با سوءاستفاده از کودکان

پدیده‌هایی مانند زباله‌گردی و اشتغال در کارگاه‌های غیرمجاز از جدی‌ترین مخاطرات پیش روی کودکان کار و خیابان محسوب می‌شوند. برای مهار این چالش‌ها، اقدامات گسترده‌ای جهت تفکیک پسماند از مبدأ و پلمب کارگاه‌های متخلف انجام شده و ده‌ها مرکز متخلف شناسایی و متوقف شده‌اند.

همچنین برنامه‌های بازگرداندن بیش از ۲ هزار دانش‌آموز بازمانده از آموزش به کلاس‌های درس آغاز شده است تا مانع از استمرار چرخه فقر و بازتولید آسیب‌های اجتماعی در نسل‌های آینده شود.

جمع‌بندی برنامه‌های مهار آسیب‌های اجتماعی کودکان

مهار پایدار معضل کودکان کار و خیابان نیازمند پیوند مستحکم میان توانمندسازی اقتصادی خانواده‌ها، اجرای قوانین حمایتی و ساماندهی شفاف وضعیت اقامتی است تا ریشه‌های این آسیب اجتماعی به شکل ریشه‌ای برطرف شود.