بحران سوخت در آسیای مرکزی؛ پیامدهای حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه

حملات مداوم پهپادی اوکراین به زیرساخت‌های انرژی روسیه، موج جدیدی از بحران سوخت را در کشورهای آسیای مرکزی ایجاد کرده است که منجر به پدیده‌های جدیدی نظیر «گردشگری سوخت» در مرزهای این منطقه شده است.

تأثیر حملات پهپادی بر امنیت انرژی روسیه و همسایگان

در ماه‌های اخیر، پهپادهای اوکراین با هدف قرار دادن پالایشگاه‌ها و ذخایر سوخت روسیه، از کریمه تا سیبری غربی، باعث اختلال گسترده در زنجیره تأمین شده‌اند. این حملات منجر به ایجاد صف‌های طولانی و گاه درگیری در پمپ‌بنزین‌های روسیه شده است. در نتیجه، ساکنان مناطق مرزی روسیه برای تأمین بنزین، صدها کیلومتر را تا مرز آسیای مرکزی طی می‌کنند.

با وجود ممنوعیت صادرات بنزین توسط دولت قزاقستان، تلاش‌های گسترده‌ای برای قاچاق سوخت از طریق مرزهای زمینی صورت می‌گیرد. با این حال، قیمت‌ها در قزاقستان نیز تحت فشار قرار گرفته و در سال جاری شاهد افزایش ۱۵.۶ درصدی بوده‌ایم.

وضعیت بحرانی در قرقیزستان و تاجیکستان

کشورهای قرقیزستان و تاجیکستان که پیش از این تا ۹۰ درصد نیاز سوختی خود را از روسیه تأمین می‌کردند، اکنون بیشترین آسیب را از این بحران دیده‌اند. آسیب به پالایشگاه بزرگ «اومسک» روسیه، تأمین سوخت منطقه را با چالشی جدی روبرو کرده است.

در تاجیکستان، دولت با همکاری کارشناسان چینی در حال جستجوی میادین نفتی جدید است تا وابستگی خود را کاهش دهد. همچنین این کشور برای مقابله با کمبود، قراردادی برای دریافت نفت و سوخت از ایران امضا کرده است.

تغییر الگوی مصرف و نقش چین در بازار جدید

بحران فعلی باعث تغییر رفتار مصرف‌کنندگان در منطقه شده است. در ازبکستان، بسیاری از رانندگان به سمت استفاده از گاز طبیعی فشرده حرکت کرده‌اند. از سوی دیگر، خودروهای برقی چینی به عنوان یک جایگزین استراتژیک در حال تسخیر بازار هستند.

«فروش خودروهای برقی چینی در قزاقستان بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ رشدی ۳۶ برابری را تجربه کرده است که نشان‌دهنده تغییر ساختار انرژی در منطقه است.»

در نهایت، در حالی که کشورهای آسیای مرکزی به دنبال تأمین‌کنندگان جدید هستند، تنش‌های جهانی در تنگه هرمز و افزایش قیمت‌های بین‌المللی، مسیر دستیابی به انرژی ارزان را دشوارتر می‌کند.