هشدار جی‌پی مورگان: جنگ و ال‌نینو قیمت جهانی مواد غذایی را افزایش می‌دهند

گزارش‌های جدید اقتصادی نشان می‌دهد که ترکیب تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه و تغییرات اقلیمی ناشی از پدیده ال‌نینو می‌تواند بازار جهانی غذا را با شوک قیمتی جدی مواجه کند. پیش‌بینی می‌شود تا نیمه نخست سال ۲۰۲۷، قیمت مواد غذایی دست‌کم ۵ درصد افزایش یابد.

تنش در خاورمیانه و بحران تأمین کود کشاورزی

منطقه خاورمیانه نقش حیاتی در زنجیره تأمین جهانی ایفا می‌کند؛ به‌طوری که بیش از ۳۶ درصد از اوره وارداتی جهان از این منطقه تأمین می‌شود. اختلالات احتمالی در تنگه هرمز و تنش‌های نظامی در ایران می‌تواند صادرات این کودهای نیتروژنی را با محدودیت‌های شدید روبرو کند.

کودهای نیتروژنی، به‌ویژه اوره، ستون فقرات تولید محصولات استراتژیک هستند. طبق داده‌ها، این مواد نقش کلیدی در هزینه‌های تولید دارند:

• ذرت: حدود ۲۱ درصد از هزینه تولید آن مربوط به کود است.
• گندم: حدود ۱۹ درصد از هزینه‌ها صرف تأمین کود می‌شود.
• برنج: یکی از اصلی‌ترین مصرف‌کنندگان کودهای نیتروژنی در آسیا.

تأثیرات مخرب پدیده ال‌نینو بر کشاورزی جهانی

هم‌زمان با بحران تأمین کود، پدیده ال‌نینو نیز با تغییر الگوهای آب‌وهوایی، تهدیدی جدی برای امنیت غذایی است. گرم شدن آب‌های اقیانوس آرام می‌تواند منجر به خشکسالی‌های شدید یا سیل‌های ویرانگر در مناطق کشاورزی شود.

کشورهایی مانند برزیل و هند که به شدت به واردات کود از خلیج فارس وابسته هستند، در نقطه تلاقی این دو بحران قرار دارند. اگرچه برخی مناطق معتدل ممکن است از تغییرات اقلیمی سود ببرند، اما کاهش کلی برداشت جهانی، قیمت‌ها را در تمامی بازارهای جهانی بالا خواهد برد.

چالش بازگشت به ظرفیت تولید عادی

برخلاف منابع انرژی مانند نفت، ذخایر استراتژیک برای کودهای نیتروژنی وجود ندارد زیرا این مواد ناپایدار هستند. بازگشت به شرایط عادی پس از وقوع بحران، فرآیندی بسیار زمان‌بر خواهد بود.

در نهایت، ترکیب اختلال در زنجیره تأمین، تغییر زمان کاشت بذر و خسارات اقلیمی می‌تواند یک بحران انرژی و حمل‌ونقل را به یک شوک طولانی‌مدت در قیمت مواد غذایی تبدیل کند که سال‌ها اثرات آن باقی خواهد ماند.