واکسن آنفلوآنزای جهان‌شمول؛ استفاده از مخمر به جای تخم‌مرغ در تولید واکسن

دانشمندان با دستیابی به روشی نوین در مهندسی ژنتیک، گام مهمی در جهت تولید واکسن آنفلوآنزای جهان‌شمول برداشته‌اند که می‌تواند نیاز به تزریق سالانه را به شدت کاهش دهد.

چالش‌های روش‌های سنتی در مقابله با آنفلوآنزا

روش‌های رایج تولید واکسن که حدود ۸۰ سال قدمت دارند، بر پایه پرورش ویروس در تخم‌مرغ مرغ استوار هستند. این فرآیند علاوه بر زمان‌بر و پرهزینه بودن، با چالش بزرگ جهش‌های ویروسی روبروست.

بسیاری از واکسن‌های فعلی بر پروتئین هماگلوتینین (HA) تمرکز دارند؛ پروتئینی که اگرچه پاسخ ایمنی قوی ایجاد می‌کند، اما به سرعت تغییر ساختار می‌دهد. همین موضوع باعث می‌شود سیستم ایمنی بدن در مواجهه با سویه‌های جدید، ویروس را به درستی شناسایی نکند.

نوآوری در استفاده از مخمر برای تولید ذرات شبه‌ویروس

پژوهشگران دانشگاه میشیگان با تغییر استراتژی، پروتئین M2 را هدف قرار داده‌اند. برخلاف HA، پروتئین M2 بسیار پایدار است و از سال ۱۹۱۸ تاکنون تغییرات ساختاری کمی داشته است.

در این مطالعه، از مخمر نانوایی با نام علمی Saccharomyces cerevisiae استفاده شده است. روند کار به شرح زیر است:

• مهندسی ژنتیک مخمر برای تولید انبوه پروتئین M2
• رشد مخمرها در محیط‌های غنی از مواد مغذی
• جداسازی ذرات شبه‌ویروس (VLP) از دیواره سلولی
• خالص‌سازی ذرات با استفاده از دستگاه سانتریفیوژ

این ذرات VLP بدون داشتن ماده ژنتیکی، قادرند سیستم ایمنی را بدون ایجاد بیماری، با ظاهر ویروس آشنا کنند.

نتایج آزمایشگاهی و چشم‌انداز آینده

آزمایش‌ها بر روی ۱۸ موش نشان داد که بدن آن‌ها در برابر پنج سویه مختلف آنفلوآنزا پادتن تولید کرده است. تمامی موش‌های واکسینه‌شده در برابر سویه‌های آزمایشی محافظت کامل داشتند.

اگرچه این نتایج هنوز در مرحله آزمایش‌های حیوانی است، اما انتقال فناوری به بخش خصوصی نشان‌دهنده پتانسیل بالای این روش برای تولید واکسن‌های خوراکی و ارزان‌تر در آینده است.

در نهایت، این دستاورد علمی می‌تواند مسیر تولید واکسن‌هایی را هموار کند که نه تنها در برابر سویه‌های فعلی، بلکه در برابر جهش‌های احتمالی آینده نیز کارآمد باشند.