وضعیت بحرانی دریاچه ارومیه؛ تراز آب با برنامه احیا فاصله فاحشی دارد

وضعیت بحرانی دریاچه ارومیه در پایان تابستان امسال، بار دیگر بحث شکاف میان واقعیت‌های موجود و برنامه‌های احیای تدوین‌شده را به میان کشیده است. در حالی که برخی با استناد به افزایش حجم نسبت به سال گذشته، از بهبود وضعیت سخن می‌گویند، کارشناسان بر این باورند که تراز فعلی آب با اهداف استراتژیک فاصله بسیار زیادی دارد.

شکاف عمیق میان واقعیت و برنامه احیا

عیسی کلانتری، مدیر پیشین سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به وضعیت فعلی دریاچه تأکید کرد که مقایسه با سال گذشته به تنهایی فریبنده است. او خاطرنشان کرد که طبق نقشه‌های اجرایی، حجم آب دریاچه در این مقطع زمانی باید به رقم ۱۰ میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب می‌رسید، در حالی که واقعیت موجود تنها ۳ میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب است.

این اختلاف فاحش نشان‌دهنده عدم تحقق کامل پروژه‌های کلیدی در مسیر بازگرداندن حیات به این پهنه آبی است. کلانتری معتقد است که جای تأسف دارد که با وجود تلاش‌ها، هنوز در فاصله بسیار دوری از هدف تعیین‌شده قرار داریم.

تحلیل آماری حجم آب دریاچه ارومیه

برای درک بهتر روند تغییرات، نگاهی به داده‌های ثبت شده در سال‌های اخیر می‌اندازد:

این ارقام نشان می‌دهند که روند احیا با سرعت و دقت مورد انتظار پیش نرفته است.

نقش بارش‌ها و انتقال آب زاب در تراز دریاچه

یکی از چالش‌های اصلی، تفکیک میان حقابه واقعی و سرریز سدها است. کلانتری توضیح می‌دهد که بخشی از افزایش حجم مشاهده شده، ناشی از سرریز سدها و بارش‌های فصلی است و لزوماً به معنای تأمین پایدار حقابه دریاچه نیست.

«حقابه واقعی زمانی محقق می‌شود که آب از طریق منابع پایدار و فراتر از سرریزهای گذرا تأمین شود.»

در خصوص پروژه انتقال آب از حوضه زاب نیز، وی اشاره کرد که با وجود تکمیل تونل انتقال، از سال ۱۴۰۰ تاکنون تنها حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون مترمکعب آب به دریاچه منتقل شده است، در حالی که سالانه نیاز به انتقال ۶۰۰ میلیون مترمکعب وجود داشت.

جمع‌بندی نهایی

در نهایت، اگرچه وضعیت دریاچه ارومیه نسبت به سال گذشته که در آستانه خشکی کامل بود بهتر به نظر می‌رسد، اما از منظر علمی و برنامه‌ریزی شده، همچنان با بحران مواجه است. دستیابی به تراز ۱۰ میلیارد مترمکعب، کلید اصلی پایداری زیست‌محیطی این منطقه خواهد بود.