تحریم‌های آمریکا علیه نفت ایران؛ چالش بزرگ در روابط تجاری چین و واشنگتن

تحریم‌های گسترده ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی، در حالی که هدف آن قطع شریان‌های اقتصادی تهران است، اکنون با چالش پیچیده روابط تجاری میان پکن و واشنگتن روبرو شده است. در حالی که آمریکا تلاش می‌کند بازارهای جهانی را از خرید نفت ایران منصرف کند، نگرانی از واکنش تلافی‌جویانه چین به محدودیت‌های احتمالی علیه صنایع حیاتی این کشور افزایش یافته است.

تحولات صادرات نفت ایران به چین

بر اساس داده‌های ردیابی کشتی‌ها، روند صادرات نفت ایران به چین با نوسانات قابل توجهی همراه بوده است. در حالی که در ماه‌های ابتدایی سال جاری، میزان واردات پکن از نفت خام ایران حدود ۱.۵۷ میلیون بشکه در روز بود، این رقم پس از اعمال محدودیت‌های جدید به شدت کاهش یافته است.

آمار تغییرات حجم محموله‌های نفتی در ماه‌های اخیر به شرح زیر است:

نقش پالایشگاه‌های مستقل در زنجیره تأمین

در حالی که شرکت‌های دولتی بزرگ چین به دلیل ترس از برخورد با نظام مالی مبتنی بر دلار، از خرید نفت ایران خودداری می‌کنند، پالایشگاه‌های مستقل چینی یا همان «تی‌پات‌ها» همچنان خریداران اصلی هستند. این واحدهای پالایشی با بهره‌گیری از تخفیف‌های سنگین، نفت خام را خریداری و به سوخت تبدیل می‌کنند.

«نفت ایران که به چین تحویل داده می‌شود، مدت‌هاست با نام‌های مالزی یا اندونزی در بازار شناخته می‌شود و تراکنش‌های آن از طریق ارزهای غیردلاری و زنجیره‌ای از واسطه‌ها انجام می‌گیرد.»

تقابل دیپلماتیک و ابزارهای فشار آمریکا

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، با هشدار به سایر کشورها تأکید کرده است که تجارت با ایران می‌تواند منجر به حذف آن‌ها از نظام مالی جهانی شود. واشنگتن تاکنون اقداماتی نظیر تحریم پالایشگاه پتروشیمی هنگلی و ده‌ها شرکت حمل و نقل را برای محدود کردن درآمدهای نفتی ایران انجام داده است.

در مقابل، مقامات چینی تحریم‌های یکجانبه را رد کرده و بر لزوم حل مسائل از طریق مسیرهای دیپلماتیک تأکید دارند. همچنین، از سوی ایران نیز اعلام شده است که با وجود فشارهای اقتصادی، ابزارهای مقابله‌ای برای مدیریت این شرایط در اختیار دارند.

در نهایت، تقابل میان سیاست‌های فشار حداکثری آمریکا و نیازهای انرژی چین، آینده بازار نفت ایران را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. مشخص نیست که مذاکرات آتی میان رهبران دو کشور بزرگ، مسیر تجارت نفت را به کدام سو سوق خواهد داد.