پیروزی خاموش اقتصاد چین در آمریکای لاتین و چالش هژمونی آمریکا

نفوذ اقتصادی چین در نیمکره غربی با سرعتی باورنکردنی در حال تغییر توازن قدرت جهانی است. در حالی که واشنگتن بر بازگرداندن برتری خود از طریق سیاست‌های تهاجمی تأکید دارد، پکن با استفاده از دیپلماسی تجاری عمل‌گرایانه و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های حیاتی، جایگاه خود را در آمریکای لاتین تثبیت کرده است.

دیپلماسی تهاجمی پکن در سطح شهرداری‌ها

آندرس سانتاماریا گاریدو، رئیس انجمن نمایندگی شهرهای کلمبیا، معتقد است رویکرد چین در مدیریت پروژه‌های شهری کاملاً متفاوت از رقبا است. شرکت‌های چینی با دور زدن ساختارهای دولتی و مذاکره مستقیم با استانداران و شهرداران، پروژه‌هایی را پیش می‌برند که ارزان‌تر، سریع‌تر و کارآمدتر از نمونه‌های غربی هستند.

این استراتژی تنها به پروژه‌های ساختمانی محدود نمی‌شود؛ بلکه تخصص پکن در حوزه‌های پیشرفته‌ای همچون خودروهای خودران، رباتیک و پهپادها، استفاده از فناوری‌های این کشور را برای دولت‌های منطقه به یک ضرورت تبدیل کرده است.

چالش دکترین ترامپ در برابر واقعیت‌های اقتصادی

اگرچه دونالد ترامپ و تیم امنیتی او تلاش می‌کنند با بازگرداندن برتری آمریکا، نفوذ چین را در حیاط خلوت ایالات متحده محدود کنند، اما واقعیت‌های میدانی نشان‌دهنده شکست نسبی این رویکرد است. سرمایه‌گذاری‌های کلان چین در بنادر، معادن و بخش انرژی، چنان در اقتصاد منطقه ریشه دوانده که تغییر سیاست‌های واشنگتن به تنهایی قادر به حذف آن‌ها نیست.

«تجارت کالا میان چین و آمریکای لاتین از ۱۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۰ به بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده است؛ چین اکنون اولین شریک تجاری آمریکای جنوبی محسوب می‌شود.»

حتی متحدان نزدیک آمریکا نیز نمی‌توانند از این موج اقتصادی در امان بمانند. برای نمونه، دانیل نوبوا، رئیس‌جمهور اکوادور، علیرغم همسویی امنیتی با ایالات متحده، برای دریافت فناوری‌های هوش مصنوعی و انرژی خورشیدی به پکن سفر کرد.

تسلط بر صنایع استراتژیک و زیرساخت‌های آینده

چین با تمرکز بر زنجیره تأمین نسل جدید، در حال تصاحب بخش‌های کلیدی است. این تسلط در موارد زیر مشهود است:

• انرژی و برق: کنترل بیش از نیمی از شبکه انتقال برق در شیلی و تأمین برق ۱۰ میلیون نفر در پرو.
• خودروسازی: تصاحب حدود ۲۰ درصد از سهم بازار ارزش خودرو در منطقه توسط برندهای چینی.
• فناوری اطلاعات: تأسیس سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی با حضور ۲۹ عضو بنیان‌گذار از جمله برزیل و ونزوئلا.
• مواد معدنی: خرید معادن استراتژیک مانند معدن قلع «تابوکا» در برزیل برای تضمین دسترسی به عناصر نادر خاکی.

در نهایت، کشورهای آمریکای لاتین در میان دو قدرت بزرگ، راهبرد «حفظ تعادل» را پیش گرفته‌اند. برای این کشورها، همسویی کامل با هر یک از دو ابرقدرت، به معنای پذیرش هزینه‌های اقتصادی سنگین و از دست دادن فرصت‌های توسعه‌ای است.