فرونشست زمین در تهران؛ زنگ خطر در مناطق جنوبی و شهرری

رئیس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور با اعلام وضعیت بحرانی در استان تهران، تأکید کرد که پدیده فرونشست زمین به دلیل برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، از حاشیه شهر به سمت مناطق مرکزی و درون‌شهری در حال پیشروی است.

گسترش محدوده فرونشست در جنوب تهران

سید محمود فاطمی عقدا، رئیس سازمان زمین‌شناسی، در گفتگو با رسانه‌ها اعلام کرد که شهرستان‌های شهریار، ورامین جنوبی و بخش‌های جنوبی پایتخت بیشترین آسیب را از این پدیده می‌بینند. وی خاطرنشان کرد که فرونشست زمین در این مناطق به دلیل افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی، از حالت حاشیه‌ای خارج شده و با محدوده شهری ادغام شده است.

این پدیده نه تنها باعث تغییر در ساختار زمین می‌شود، بلکه زمین‌های مستعد را به مناطق آبگیر تبدیل کرده و چالش‌های زیست‌محیطی گسترده‌ای را برای ساکنان ایجاد می‌کند.

مناطق پرخطر و ماهیت نشست‌های زمین

بر اساس گزارش‌های کارشناسی، مناطق زیر در معرض خطر مستقیم قرار دارند:

• منطقه شهرری
• منطقه ۱۸
• جنوب شرق شهر تهران

رئیس سازمان زمین‌شناسی توضیح داد که پهنه‌های جنوبی تهران از نظر زمین‌شناسی یکدست هستند؛ به همین دلیل، نوع نشست در این مناطق از نوع «نشست همگن» است. اگرچه این نوع نشست در حال حاضر باعث تخریب فوری ساختمان‌ها نمی‌شود، اما به دلیل ماهیت بطئی و تدریجی، زنگ خطر جدی برای آینده به صدا درآمده است.

راهکارهای مهندسی برای مقابله با نشست

با توجه به اینکه فرونشست ناشی از فشرده شدن لایه‌های زمین در اثر تخلیه آب است، متخصصان بر ضرورت تغییر در استانداردهای ساخت‌وساز تأکید دارند. برای کاهش آسیب‌ها، اقدامات زیر پیشنهاد شده است:

به گفته معاون وزیر صمت، با رعایت دقیق این پروتکل‌های مهندسی و استفاده از مطالعات ژئوتکنیک پیشرفته، می‌توان از آسیب‌پذیری ساختمان‌ها در برابر فرونشست زمین جلوگیری کرد.

نتیجه‌گیری

پدیده فرونشست در تهران دیگر یک مسئله حاشیه‌ای نیست و با پیشروی به سمت مناطق مسکونی، نیازمند مدیریت فوری منابع آب و اعمال محدودیت‌های ساخت‌وساز در مناطق آسیب‌پذیر است تا از بروز خسارات جبران‌ناپذیر به زیرساخت‌های شهری جلوگیری شود.